Berichten

patientprofiel

OBE1: Decision-tool in de zorg voor kinderen met obesitas (in ontwikkeling)

Doel

Het doel van dit project is om te komen tot een model (patiëntprofiel) dat op basis van individuele kenmerken van kinderen met obesitas succes van interventie voorspelt in termen van verbetering in kwaliteit van leven (QoL) en BMI . Dit patiëntprofiel kan door de zorgverleners in de keten als decision-tool worden gebruikt om tot interventie-keuze op maat te komen.

Het beoogd resultaat is de ontwikkeling van een patientprofiel, hanteerbaar voor de centrale zorgverleners in de keten overgewicht, dat voor het individu de meest effectieve behandelstrategie van bestaande behandelingen voorspelt. De online decision-tool geeft op basis van de invoer van 10 kind-kenmerken een advies voor verwijsbeleid en kan door de zorgverleners worden gebruikt om tot interventie-keuze op maat te komen. De tool biedt toekomstig perspectief voor optimalisatie van het zorgproces voor kinderen met overgewicht en obesitas (het juiste kind op de juiste plek in de juiste behandeling).

Toelichting te ontwikkelen instrument

In het decision-tool zullen 10 patiënt kenmerken worden meegenomen. Op dit moment is op basis van een systematisch literatuur review naar voorspellende factoren van behandelsucces bij kinderen met overgewicht en obesitas (QoL en BMI) en 10 expert-based interviews een selectie van de volgende 20 kenmerken gemaakt die nader onderzocht zullen worden in de eerste fase van het project:

  1. Gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico
  2. Kwaliteit van Leven
  3. Zelfmanagement
  4. Leeftijd
  5. Geslacht
  6. Etniciteit (incl. zelfidentificatie)
  7. SES van ouders/kind
  8. Leerniveau
  9. Gezondheidsvaardigheden (health literacy)
  10. Motivatie (Intentie kind en ouders)
  11. Sociaal emotionele ontwikkeling (SDQ)
  12. Impulsiviteit/hyperactiviteit
  13. Levensgebeurtenissen
  14. Opvoedstijl
  15. Eetgedrag
  16. Nederlandse norm gezond bewegen
  17. DNA onderzoek
  18. Verzadigingshormoon
  19. Behandelhistorie kind en ouder(s)
  20. Gebruik antibiotica, corticosteroïden, anti-epileptica

Doelgroep(en)

Jongeren
Voor toepassing bij kinderen met obesitas graad 1, 2 en 3 in de leeftijd van 4-18 jaar. In eerste instantie in Nederland in ziekenhuizen en OKC en CJG praktijken.

Validatie en effectiviteit

Nog niet geëvalueerd want moet nog ontwikkeld worden.

Het doel van dit project is om te komen tot een model (patiëntprofiel) dat op basis van individuele kenmerken van kinderen met obesitas succes van interventie voorspelt in termen van verbetering in kwaliteit van leven (QoL) en BMI . Dit patiëntprofiel kan door de zorgverleners in de keten als decision-tool worden gebruikt om tot interventie-keuze op maat te komen. Het onderzoek laat zien welke kenmerken van het patiëntprofiel geassocieerd zijn met een gunstige of ongunstig beloop na interventie. Deze resultaten bieden inzicht voor welke patiëntprofielen interventies succesvol zijn en voor welke patiëntprofielen effectievere interventies ontwikkeld moeten worden.

De meest geschikte vorm en wijze van afname vormt onderdeel van het onderzoek. Uitgangspunten zijn dat het profiel waar mogelijk evidence based is, dat het werkbaar is, direct voordeel biedt en dat extra belasting geminimaliseerd wordt. De definitieve set wordt middels focus groep interviews met deelnemende kinderartsen bepaald waarin o.a. wordt ingegaan op de hanteerbaarheid van en tevredenheid met de patiënt-kenmerken en meetinstrumenten; Parallel gaat een kwalitatief onderzoek lopen naar de haalbaarheid van het gebruik van het patiëntprofiel met 10 kenmerken. Hiertoe wordt middels evaluatieformulieren na consulten o.a. de hanteerbaarheid van en tevredenheid met de patiënt-kenmerken en meetinstrumenten bij de deelnemende kinderartsen in kaart gebracht

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Nog niet bekend

Vorm

Waar te vinden?

Nvt

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

Nog te ontwikkelen instrument! Het instrument zal ontwikkeld worden in een gezamenlijk gedragen onderzoek in samenwerking met de gemeenten Amsterdam en Rotterdam, CJG Rijnmond, Zilveren Kruis Achmea en Erasmus MC Centrum Gezond Gewicht.
Onder voorbehoud van financiering zal dit project gaan lopen in de periode najaar 2016-voorjaar 2020.
Contactpersoon: contactpersoon: Erica van den Akker

Organisaties die werken met methode / instrument

Nvt

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Nvt

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’

vragenlijst

Ziektelastmeter COPD

Doel

Ziektelast is hoe een patiënt zijn of haar ziekte ervaart; fysiek, emotioneel, psychisch en sociaal. De ziektelastmeter COPD brengt dit eenvoudig in kaart. De resultaten van dit meetinstrument geven de patiënt de mogelijkheid met de zorgverlener plannen te maken en doelen te stellen om de kwaliteit van leven zo goed mogelijk te houden.

De ziektelastmeter is een hulpmiddel voor de integrale aanpak en persoonsgerichte zorg, in te zetten bij patiënten met COPD. Het instrument onderscheidt niet echt subgroepen maar geeft een visuele weergave van de integrale gezondheidstoestand van de patient op basis waarvan, in onderling overleg tussen patiënt en zorgverlener, een focus voor behandeling kan worden gekozen. Met het instrument kan tevens ontwikkelingen in de integrale gezondheidstoestand gemonitord worden. Een instrument voor zorg op maat.

De ziektelastmeter maakt onderdeel uit van de zorgstandaard COPD en kijkt in tegenstelling tot de GOLD-indeling bij COPD naar meer dan alleen de longfunctie van de patiënt. Bij de ziektelastmeter staat de ‘ziektelast’ van de patiënt centraal. Hierbij wordt gekeken naar de integrale gezondheidstoestand van een patiënt die bestaat uit vier onderdelen: stoornis, klachten, beperkingen, kwaliteit van leven

Toelichting instrument

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Meetinstrument met vragen over symptomen, functionele status en mentale status (Clinical COPD Questionnaire) aangevuld met vragen over vermoeidheid en emotionele ervaringen. Wordt ingevuld en er verschijnt een visuele weergave op de computer. Deze visuele weergave dient ter ondersteuning van het gesprek tussen patiënt en zorgverlener.
  • Score/uitkomst:
    Wat doet de ziektelastmeter:

    • Het meten van ziektelast
    • Structuur geven in consult
    • Inzicht geven in de ziekte
    • Shared decision making
    • Koppeling ervaren ziektelast aan behandeling
    • Monitoren en follow-up van de patiënt
    • Richting geven aan individueel zorgplan
  • Benodigde tijd: —

Doelgroep(en)

COPD

Validatie en effectiviteit

Randomized Controlled Trial uitgevoerd  onder meer dan 350 COPD patiënten om de meerwaarde van de ziektelastmeter te testen ten aanzien van standaard zorg. Aan het onderzoek doen 20 longartspraktijken en 40 huisartspraktijken mee. Een groep COPD patiënten wordt met de ziektelastmeter COPD behandeld en een ander deel op normale wijze.

De uitkomst van het onderzoek laat zien dat deze gevalideerde vragenlijst (CCQ+4 vragen) in combinatie met de visuele weergave en de beslissingsondersteuning leidt tot een betere kwaliteit van zorg en een betere kwaliteit van leven. Het gebruik van deze tool vergt uiteraard ook gespreksvaardigheden van de gebruiker om tot gezamenlijke besluitvorming te komen. De gebruikers van deze tool tijdens het onderzoek geven met grote meerderheid ook aan dat het voor hun goed werkt om op deze manier met de patiënt te communiceren. Het stelt de zorgverlener in staat om gelijk gericht een gesprek te voeren met de patiënt. Ook patiënten ervaren de tool als zinnig omdat er nu ook aanleiding is om over moeilijkere onderwerpen te spreken.

Publicatie over de effectiviteit: Effectiveness of the Assessment of Burden of Chronic Obstructive Pulmonary Disease (ABC) tool: study protocol of a cluster randomised trial in primary and secondary care, Slok et al. BMC Pulmonary Medicine 2014, 14:131 //www.biomedcentral.com/1471-2466/14/131

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst.
Scholing is in ontwikkeling bij CAHAG.

Vorm

Gevalideerde vragenlijst met visuele weergave op de computer

Waar te vinden?

Achtergrondinformatie Long Alliantie: Ziektelastmeter COPD Functioneel ontwerp & specificaties, 2016

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

De werkgroep ziektelastmeter bestaat uit: prof. dr. Onno van Schayck en dr. Hans in ’t Veen. Universiteit Maastricht/ PICASSO voor COPD.

  • Artikel over de ontwikkeling van de Ziektelastmeter: Development of the Assessment of Burden of COPD tool: an integrated tool to measure the burden of COPD. (npj Primary Care Respiratory Medicine (2014) 24, 14021; doi:10.1038/npjpcrm.2014.21; published online 10 July 2014)

Organisaties die werken met methode / instrument

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Ziektelastmeter onderzoek laat zien dat deze persoonsgerichte aanpak bij COPD werkt.

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’

communicatie

Tool Samen Beslissen. Doelen-formulier

Doel

Het Doelen-formulier is een hulpmiddel waarmee u concreet doelen, acties en vervolgstappen in kaart brengt.

Toelichting instrument

In een consult dat gericht is op zelfmanagement en persoonsgerichte zorg gaat de zorgverlener samen met de patiënt op zoek naar wat voor hem belangrijk is in zijn leven. En maakt de zorgverlener afspraken óf en hoe de patiënt aan zijn gezondheid en gedrag wil werken.  Vragen die aan de orde komen zijn o.a.:

  • De gedrags- / gezondheidsverandering die ik in de komende 3 tot 6 maanden wil maken is:
  • Deze week / maand ga ik:
  • Hoe belangrijk is het voor mij?
  • Hoeveel vertrouwen heb ik om dit doel te bereiken?
  • Het formulier sluit af met de vraag of de patiënt op een later moment de voortgang van dit doel wil bespreken. En zo ja: hoe en wanneer?

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Generiek

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Formulier

Waar te vinden?

Formulier doelen, acties en vervolgstappen – Onderdeel van de Toolkit Persoonsgerichte Zorg – Vilans / Kennisplein Chronische Zorg

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Vilans

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

training

Workshop: De coachende huisarts t.b.v. jaargesprekken

Doel

De huisarts ontwikkelt zich tot een coachende zorgverlener t.b.v. samen beslissen en de patiënt eigen regie te laten nemen.

Toelichting

In deze workshop wordt getraind in coachende vaardigheden, middels het toepassen van hulpmiddelen om coachende zorgverlening vorm te geven. De hulpmiddelen zijn:

Doelgroep(en)

Huisartsen

Validatie en effectiviteit

Niet van toepassing

Vorm

Workshop: 1 dagdeel
Optioneel: individuele coaching in de vorm van het bijwonen van enkele jaargesprekken met aansluitende coaching.

Waar te vinden?

Workshop: de coachende huisarts
Binnenkort op de website (per 1 april 2016): Academie voor de coachende professional

Kosten instrument

Mogelijkheid tot een offerte voor maatwerk specifiek op de vraag van de organisatie

Ontwikkeld door /contactpersoon

De training is een integratie van het door Dubois & van Rij ontwikkelde coachingsconcept en het materiaal ontwikkeld door Zuyd Hogeschool en de Universiteit Maastricht.
Contactpersoon: Karin Dubois – 0651250120

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

training

De coachende praktijkondersteuner – ouderenzorg

Doel

De praktijkondersteuner ontwikkelt zich tot een communicatief vaardige coachende zorgverlener, die in staat is om open te exploreren binnen de wensen en mogelijkheden van de ouderen.

Toelichting

In deze training wordt getraind in coachende en communicatieve vaardigheden. Hierbij krijg u concrete hulpmiddelen aangereikt om persoonsgerichte zorg vorm te geven. De hulpmiddelen zijn:

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Praktijkondersteuner ouderenzorg

Validatie en effectiviteit

Niet van toepassing

Vorm

Training:

  1. Trainingsdag (2 dagdelen)
  2. Individuele coaching (individuele begeleiding/coaching in de vorm van het bijwonen van enkele consulten vervolgens daarna te coachen op: weerstand op de weerstand van de patiënt, open exploreren.
  3. E-coaching
  4. Terugkomdag (1 dagdeel)

Waar te vinden?

Training – De Coachende Praktijkondersteuner

Kosten instrument

Mogelijkheid tot een offerte voor maatwerk specifiek op de vraag van de organisatie

Ontwikkeld door /contactpersoon

De training is een integratie van het door Dubois & van Rij ontwikkelde coachingsconcept en het materiaal ontwikkeld door Zuyd Hogeschool en de Universiteit Maastricht.

Organisaties die werken met methode / instrument

Cohesie – huisartsenzorg – Venlo

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Feedback /quotes praktijkondersteuners die deelgenomen hebben aan de trainingen.

Interview met Karin Dubois over de methode.

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: december 2017

methode

Gedeelde besluitvorming – artikel (2015)

Doel

In het artikel worden de principes van gedeelde besluitvorming (gezamenlijke besluitvorming) besproken. Ook geven de auteurs praktische tips voor de toepassing ervan.

Toelichting instrument

Het toepassen van de principes van gedeelde besluitvorming is in de praktijk niet zo eenvoudig. Zorgverleners denken vaak dat ze gedeelde besluitvorming toepassen, maar in veel gevallen ervaren patiënten dit niet zo. In het artikel ‘Gedeelde besluitvorming’ wordt een model voor gedeelde besluitvorming beschreven. Zowel voor enkelvoudige keuzes als meer complexe beslissingen. De auteurs onderscheiden 7 stappen die bedoeld zijn om een duidelijke structuur aan het gesprek te geven. Ook geven zij praktische tips en voorbeeldvragen.

  • Wat is gedeelde besluitvorming en wat levert het op?
  • Hoe pas ik gedeelde besluitvorming toe?
  • Welke competenties zijn nodig?
  • Welke hulpmiddelen zijn er?

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

n.v.t.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

N.v.t.

Vorm

Artikel

Waar te vinden?

Gedeelde besluitvorming. Ruth Pel-Littel en Haske van Veenendaal; Artikel uit Bijblijven, het nascholingstijdschrift voor huisartsen. © Bohn Stafleu van Loghum 2015. Published online: 29 September 2015.

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Drs. R. Pel-Littel en Drs. H. van Veenendaal

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

gezamenlijke besluitvorming

Gezamenlijke besluitvorming – achtergrondinformatie

Doel

Gezamenlijke besluitvorming stimuleert het proces waarin de patiënt wordt geholpen de juiste keuze te maken als het gaat om diagnostiek of behandeling. Gezamenlijke besluitvorming is een belangrijke pijler van goede zorg en het vergroten van de eigen regie van patiënten. Het sluit goed aan bij de wens en noodzaak om zelfmanagement te ondersteunen, waarin de patiënt meer regie en verantwoordelijkheid op zich neemt.

Toelichting

Gezamenlijke besluitvorming ofwel gedeelde besluitvorming ofwel shared decision. De samenwerkende landelijke partijen hebben gekozen de term gezamenlijke besluitvorming te hanteren.

Bij gezamenlijke besluitvorming stelt de zorgverlener veel open vragen, geeft en vraagt veel informatie, vraagt of de patiënt wil participeren in de besluitvorming en houdt expliciet rekening met diens omstandigheden en voorkeuren.

Drie stappen in gezamenlijke besluitvorming die de essentie ervan goed weergeven:

  • ‘Choice talk’ (het bespreken dat er keuzes zijn binnen het zorgproces),
  • ‘Option talk’ (het bespreken van de opties met bijbehorende voor- en nadelen, bijv. met gebruik van keuzehulpen) en
  • ‘Decision talk’ (het helpen van de patiënt om zijn eigen voorkeuren te ontdekken en samen een beslissing te nemen).

Van belang is dat gezamenlijke besluitvorming niet op één moment, maar op diverse momenten in het proces plaatsvindt.

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het goed inrichten en ondersteunen van het besluitvormingsproces de patiënten helpt. Ze zijn beter geïnformeerd, ze zijn zich meer bewust van de voor- en nadelen van bepaalde keuzes, ze voelen zich vaker tevreden en twijfelen minder over hun genomen beslissing (zie Cochrane-review). De meeste patiënten (70%) willen actief betrokken worden bij het nemen van belangrijke medische beslissingen; het overig deel (30%) laat de beslissing liever aan de zorgverlener over. Gezamenlijke besluitvorming levert meer patiënttevredenheid en een betere kwaliteit van leven op, en draagt bij tot een betere zorgverlener-patiëntrelatie. Patiënten die zelf beslissen, maken doorgaans een weloverwogen en medisch gezien verstandige keuze. Bij gezamenlijke besluitvorming stelt de zorgverlener veel open vragen, geeft en vraagt veel informatie, vraagt of de patiënt wil participeren in de besluitvorming en houdt expliciet rekening met diens omstandigheden en voorkeuren. (Informatie overgenomen van website www.zelfmanagement.com)

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst

Vorm

Achtergrondinformatie op websites

Waar te vinden?

  1. Thema ‘Gedeelde besluitvorming’ op de website Zelfmanagement.com:
  2. Thema ‘Samen beslissen’ op de website Kennisplein Chronische zorg : Factsheet: Introductie Samen Beslissen

Kosten instrument

N.v.t

Ontwikkeld door /contactpersoon

N.v.t.

Organisaties die werken met methode / instrument

Volgt

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Volgt

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

methode

Foto-interview (FI)

Doel

Een instrument om kinderen en jongeren te helpen hun verbeterwensen te vertalen naar eigen doelen maar dat het tevens effect heeft op hun zelfsturing en motivatie. Het helpt hen om de juiste vragen te stellen aan de zorgverlener en om tot gezamenlijke besluitvorming te komen.

Toelichting instrument

Kinderen vinden het vaak moeilijk om aan te geven wat ze veranderd willen zien, terwijl hun eigen inbreng belangrijk is om echte veranderingen tot stand te brengen. Er zijn twee versies beschikbaar: voor kinderen in de leeftijd van het primair onderwijs (PO) en voor jongeren in de leeftijd van het voortgezet onderwijs (VO).

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Het kind kan binnen de domeinen zelfverzorging, school/huistaken, sport/beweging en hobby uit 100 foto´s kiezen en op verschillende manieren middels beoordelingskaartjes scoren. Verder wordt aan het kind de ‘wondervraag’ gesteld: wat zou er verbeteren als er een wonder zou gebeuren? Het fotointerview stelt het kind centraal en is een vraaggerichte methode waarbij het kind gevolgd wordt in zijn of haar keuzes.
  • Benodigde tijd: twee sessies van 30 minuten

Doelgroep(en)

Generiek
Kinderen tot 18 jaar met een verscheidenheid aan diagnoses en fysieke beperkingen

Validatie en effectiviteit

De methodologische kwaliteit van het foto-interview is nog niet onderzocht. Er is wel aangetoond dat als naar kinderen geluisterd wordt de attributiestijl veranderd en het kind een actieve rol in het verbeteren van zijn eigen handelen inneemt.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst.
Het instrument van het Foto-interview kan aangeschaft worden na het volgen van een training. Training foto-interview.
Een geoefende omgang met COSA (zelfevaluatie instrument) en COPM (semigestructureerd interview ) is een voordeel.

Vorm

Foto-kaartjes en scoreformulier

Waar te vinden?

Kosten instrument

Kosten van een training op locatie Mytylschool aan de Prof. Stoltehof 1, 5022 KE in Tilburg: Deelname aan de training inclusief het instrument €190,-; Extra deelnemer van dezelfde organisatie € 55,-

Ontwikkeld door /contactpersoon

Organisaties die werken met methode / instrument

Mytylschool Tilburg

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Meer informatie over het instrument in het onderzoeksrapport: Praktijkgericht onderzoek Master Special Educational Needs Fontys OSO, Annelies de Hoop:  Moetivatie of motivatie?

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

training

De coachende praktijkondersteuner – chronische zorg

Doel

De praktijkondersteuner ontwikkelt zich tot een coachende zorgverlener, die in staat is om samen met zijn patiënt te beslissen over doelen en acties voor de patiënt.

Toelichting

In deze training wordt getraind in coachende vaardigheden en het leren toepassen van hulpmiddelen om coachende zorgverlening vorm te geven. De hulpmiddelen zijn:

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Praktijkondersteuner

Validatie en effectiviteit

Niet van toepassing

Vorm

Training:

  1. Trainingsdag (2 dagdelen)
  2. Individuele coaching:
    De individuele begeleiding/coaching is in de vorm van het bijwonen van enkele consulten om vervolgens daarna te coachen op de individuele vraagstukken.
  3. E-coaching
  4. Terugkomdag (1 dagdeel)

Waar te vinden?

Training – De Coachende Praktijkondersteuner

Kosten instrument

Mogelijkheid tot een offerte voor maatwerk specifiek op de vraag van de organisatie

Ontwikkeld door /contactpersoon

De training is een integratie van het door Dubois & van Rij ontwikkelde coachingsconcept en het materiaal ontwikkeld door Zuyd Hogeschool en de Universiteit Maastricht.

Organisaties die werken met methode / instrument

Cohesie – huisartsenzorg – Venlo

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Achtergrond ZO!: interview Karin Dubois over methode en ervaringen

Feedback /quotes praktijkondersteuners die deelgenomen hebben aan de trainingen.

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: december 2017

methode

4-bollen model

Doel

Het 4-bollen model ondersteunt de patiënt en de professional bij het verkennen van het patiëntperspectief op de huidige en de gewenste situatie van de patiënt, het is een hulpmiddel om als zorgverlener samen met de patiënt doelen op te stellen.

Toelichting instrument

Het model ondersteunt de zorgverlener om de patiënt zijn verhaal te vertellen en kan bijdragen aan reflectie op de eigen situatie. Daarmee is het een opstap naar het stellen van persoonsgerichte doelen.  Met het model wordt situatie patiënt geexploreerd op 4 gebieden: Gezondheid omvat medische (lichamelijke en mentale) klachten die de patiënt ervaart/ zijn perceptie op wat belangrijk is voor zijn gezondheid en wat hij eventueel zou willen veranderen als het gaat om gezondheid; Activiteiten gaat over dagelijkse activiteiten, ervaart patiënt belemmeringen en waarvoor zijn oplossingen nodig? Mijn manier  handelt over manier waarop patiënt tot nu toe tot oplossingen komt en welke ondersteuning hij/zij nodig heeft; Mijn omgeving betreft ondersteuning die patiënt nodig heeft en ervaart van de (sociale en fysieke) omgeving.

Daarnaast moet rekening gehouden worden met de bereidheid en mogelijkheden van patiënten om doelen te bereiken. Hiervoor wordt het patiëntmodel ‘Van weerstand naar gezonde eigen regie’ met het Bloem/stalpers profiel als hulpmiddel gebruikt. Het patiëntmodel beschrijft vier patiëntprofielen, geeft handvatten voor bepaling van het patiëntprofiel en voor het aanpassen van de werkwijze van de zorgverlener op het type patiënt, inclusief het herkennen van weerstanden bij patiënten en zichzelf en deze functioneel om te buigen / in te zetten. Het is een vragenlijst van twintig vragen om eenvoudig en doeltreffend het patiëntprofiel van de patiënt te kunnen bepalen. De zorgverlener krijgt handvatten op basis van vragenlijst: wie is hij/zij, welk gedrag past hierbij, wat zijn de valkuilen, welke benadering en aanpak heeft de patiënt nodig om in beweging te komen en welk resultaat is te bereiken?

  • Hoe in de praktijk te gebruiken: Structuur van het gesprek – gezamenlijke besluitvorming:
    – Bespreken van het doel en wederzijdse verwachtingen
    – Exploreren van het verhaal van de patiënt
    – De patiënt informeren vanuit professioneel oogpunt
    – Samen doelen formuleren
    – Van doelen naar acties
    Het model wordt vooral gebruikt bij de stap van exploreren en doelen stellen.
  • Benodigde tijd:
    Zorgverlener voert het gesprek aan de hand van de 4-bollen in 1 of meerdere consulten, afhankelijk van de patiënt en diens situatie kan dit variëren.

Doelgroep(en)

Generiek
Volwassenen
Patiënten met 1 of meer chronische aandoeningen of complexe zorgvragen

Validatie en effectiviteit

Uit pilot onderzoeken (2016) blijkt dat de integratie van De Coachende zorgprofessional, patiëntprofielen, handreiking en het 4 bollenmodel een praktisch, plezierige, toepasbare manier van werken is met als resultaat behandelingen/doelen welke passen binnen de wensen/verwachtingen en (on) mogelijkheden van de patiënt en de medische wetenschap.
Het model ‘van weerstand naar gezonde regie’ is voortgekomen uit wetenschappelijk onderzoek van Bloem/Stalpers. De vragenlijst met twintig items is nog niet gevalideerd, maar wordt aan de hand van ervaringen uit de praktijk getoetst en bijgesteld (2016).

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst: zie o.a. De coachende praktijkondersteuner

Er is een training ontwikkeld voor huisartsen en POHers om handreiking, 4-bollenmodel en Bloem/Stalpers profiel toe te passen en zo tot ondersteuning op maat te komen met juiste coachende vaardigheden.

Vorm

Uit te printen op A3 of A4 formaat. Op de 4-bollen kunnen aantekeningen worden gemaakt.
A4 met overzicht van de 4-bollen met hulpvragen voor de zorgverlener.

Waar te vinden?

Ontwikkeld door /contactpersoon

Het4-bollen model is gebaseerd op de domeinen van de ‘International Classification of Funtioning, Disability and Health’ (ICF) een raamwerk voor gezondheid en menselijk functioneren, ontwikkeld door de World Health Organisation (WHO). De ICF-domeinen zijn vereenvoudigd en visueel weergegeven.

Organisaties die werken met methode / instrument

Zorggroep Cohesie
Bureau Dubois&vanRij

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Citaten over het 4-bollen model van deelnemers van de  pilot studie.

Aanvullende informatie uit Nivel inventarisatie:

Door handreiking en het hulpmiddel 4-bollen model kunnen patiënt en zorgprofessional samen doelen stellen en keuzes maken binnen mogelijkheden en onmogelijkheden van een patiënt. Dit is echter niet voldoende! Motivatie om iets aan de doelstellingen te doen moet ook meegenomen worden!

Met behulp van Bloem/Stalpers profiel worden 4 typen patiënten onderscheiden op basis van huidig gedrag, gepercipieerde valkuilen en weerstanden zodat begeleiding/ sturing van de professional op maat kan worden geboden bij bereiken van doelen. Profiel is gebaseerd op twee variabelen: mate van veronderstelde controle en mate van acceptatie en staan los van andere determinanten als leeftijd, opleiding lage SES etc.

De 4 profielen zijn:

  • Type 1: zelfbewust – autonoom;
  • Type 2: zoekende;
  • Type 3: weerstand;
  • Type 4: weinig bereidwillig om.
    Het profiel bepaalt welke coachende vaardigheden nodig zijn.

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’