Berichten

methode

Nijmegen Clinical Screening Instrument (NCSI)

Doel

De NCSI-methode biedt een verdiepende en gedetailleerde analyses van de integrale gezondheidstoestand, de ziektelast en de mate van adaptatie aan de ziekte. De NCSI-interventie helpt bij het formuleren van een individueel zorgplan, het motiveren van de patiënt tot gedragsverandering en het handelen van de verschillende zorgverleners beter op elkaar af te stemmen. Dit alles is de basis voor een goede adaptatie aan de ziekte en daarmee het verminderen van de ziektelast.

Toelichting instrument

Het instrument omvat drie componenten:

  1. meten van integrale gezondheidstoestand;
  2. interventie voor vaststellen individuele behandeldoelen en motiveren van patiënt voor gedragsverandering door POH of verpleegkundige;
  3. monitoring/ follow-up; korte onlinevragenlijst (15 à 20 minuten) in te vullen bij huisarts, poliklinisch of thuis;
    De resultaten worden direct grafisch weergegeven in patientprofielkaart; per sub domein van de integrale gezondheidstoestand is score van patient zichtbaar door bolletje in kolommen die onderverdeeld zijn in groen (normaal functioneren), geel (geringe problemen) en rood (ernstige problemen. Eenvoudig te interpreteren door patiënt en hulpverlener; in interventie wordt patientprofielkaart met patiënt besproken (30 minuten).

De NCSI kan regelmatig afgenomen worden om integrale gezondheidstoestand te monitoren. Door het bespreken van patiëntprofielkaart komen onderliggende oorzaken van problemen boven tafel die op profielkaart letterlijk zichtbaar zijn. Biedt met name inzicht in adaptieproblemen zowel voor patiënt als zorgverlener; inzicht in oorzaken is essentieel voor bieden van zorg op maat.

Doelgroep(en)

COPD

Validatie en effectiviteit

In 91% van de gevallen voorspelt NCSI monitor correct ‘pluis/niet pluis’ situatie; instrument wordt inmiddels 9 jaar in klinische praktijk gebruikt; waardevol voor longverpleegkundigen om patiënten met problemen in integrale gezondheidstoestand vroegtijdig te identificeren, zorg op maat te bieden en patiënt te motiveren voor aanvullende behandelopties (1e, 2e, 3e lijn)/ betere adaptie aan ziekte;
NCSI helpt de patiënt op juiste plek in zorgketen te krijgen; door vroegtijdige signalering helpt NCSI voorkomen dat patiënt naar duurdere 2e en 3e lijn gaat.

Artikel: A simple method to enable patient-tailored treatment and to motivate the patient to change behaviour

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst

Vorm

Vragenlijst / internet applicatie.
NCS monitor is hiervoor ontwikkeld (8 vragen via internet applicatie). Hierdoor krijg je een oordeel ‘pluis’, ‘niet pluis’. Alleen bij ‘niet pluis’ wordt de volledige NCSI afgenomen.

Waar te vinden?

Folder NCSI-methode J Vercoulen juli 2014

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

Radboud Universiteit Nijmegen, Medische Psychologie; Dr. Jan Vercoulen, 024-3616805

Achtergrond:
Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en toetsing in klinische praktijk; Integrale gezondheidstoestand COPD omvat FEV1, BMI, ernst vermoeidheid, ernst, hinder en frequentie benauwdheid, emoties (angst/ frustratie), beperkingen (thuis, bij het lopen en qua beleving), mate van somberheid en tevredenheid (algemeen, lichamelijk, toekomst en sociaal).

Organisaties die werken met methode / instrument

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Artikel uit Huisarts en Wetenschap (juni 2016): De NCSI-methode: maatwerk voor COPD-zorg

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’

vragenlijst

Tailored Adherence and Self-Management Abilities (TASMAN)

Doel

De vragenlijst geeft een snel inzicht voor patiënt en zorgverlener of patiënt in staat is tot zelfmanagement en welk aspect (coping of self-effiacy) verbeterd dient te worden.
De TASMAN vragenlijst bestaat uit twee componenten/ denkbeelden over de eigen rol in gezondheid: Self-effiacy en coping. Deze zijn gekozen omdat dit beïnvloedbaar gedrag is. Patiënten die wel en niet in staat zijn tot zelfmanagement.

Toelichting instrument

Het instrument is gebaseerd op de (General Self-efficacy scale) en UPCC (Utrecht Proactive Coping Competencies). De vragen uit deze lijsten die het best correleerde met de SMAS-30 (self-Management Ability Scale) werden geselecteerd en vormen de TASMAN vragenlijst

Doelgroep(en)

COPD

Validatie en effectiviteit

Theoretische / wetenschappelijke onderbouwing: Zelfregulatiemodel van Howard Leventhal en sociale-cognitie theorie van Bandura vormen de theoretische basis. Vooral bedoeld om adherence te verbeteren.

Gevalideerd bij mensen met COPD.
In een vervolgonderzoek zal dit instrument ook gevalideerd worden bij astma en diabetespatiënten. Dit is nog in ontwikkeling. Het is de bedoeling dat in vervolgonderzoek een afkappunt vastgesteld wordt die de patiënt in ‘goed/slecht’ zelfmanagement verdeeld, gebaseerd op de score in de TASMAN vragenlijst.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Vorm

Vragenlijst

Waar te vinden?

TASMAN vragenlijst

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

TASMAN ontwikkeld door Boehringer Ingelheim.
Contactpersoon: Maarten Voorhaar

Organisaties die werken met methode / instrument

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’

vragenlijst

Ziektelastmeter COPD

Doel

Ziektelast is hoe een patiënt zijn of haar ziekte ervaart; fysiek, emotioneel, psychisch en sociaal. De ziektelastmeter COPD brengt dit eenvoudig in kaart. De resultaten van dit meetinstrument geven de patiënt de mogelijkheid met de zorgverlener plannen te maken en doelen te stellen om de kwaliteit van leven zo goed mogelijk te houden.

De ziektelastmeter is een hulpmiddel voor de integrale aanpak en persoonsgerichte zorg, in te zetten bij patiënten met COPD. Het instrument onderscheidt niet echt subgroepen maar geeft een visuele weergave van de integrale gezondheidstoestand van de patient op basis waarvan, in onderling overleg tussen patiënt en zorgverlener, een focus voor behandeling kan worden gekozen. Met het instrument kan tevens ontwikkelingen in de integrale gezondheidstoestand gemonitord worden. Een instrument voor zorg op maat.

De ziektelastmeter maakt onderdeel uit van de zorgstandaard COPD en kijkt in tegenstelling tot de GOLD-indeling bij COPD naar meer dan alleen de longfunctie van de patiënt. Bij de ziektelastmeter staat de ‘ziektelast’ van de patiënt centraal. Hierbij wordt gekeken naar de integrale gezondheidstoestand van een patiënt die bestaat uit vier onderdelen: stoornis, klachten, beperkingen, kwaliteit van leven

Toelichting instrument

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Meetinstrument met vragen over symptomen, functionele status en mentale status (Clinical COPD Questionnaire) aangevuld met vragen over vermoeidheid en emotionele ervaringen. Wordt ingevuld en er verschijnt een visuele weergave op de computer. Deze visuele weergave dient ter ondersteuning van het gesprek tussen patiënt en zorgverlener.
  • Score/uitkomst:
    Wat doet de ziektelastmeter:

    • Het meten van ziektelast
    • Structuur geven in consult
    • Inzicht geven in de ziekte
    • Shared decision making
    • Koppeling ervaren ziektelast aan behandeling
    • Monitoren en follow-up van de patiënt
    • Richting geven aan individueel zorgplan
  • Benodigde tijd: —

Doelgroep(en)

COPD

Validatie en effectiviteit

Randomized Controlled Trial uitgevoerd  onder meer dan 350 COPD patiënten om de meerwaarde van de ziektelastmeter te testen ten aanzien van standaard zorg. Aan het onderzoek doen 20 longartspraktijken en 40 huisartspraktijken mee. Een groep COPD patiënten wordt met de ziektelastmeter COPD behandeld en een ander deel op normale wijze.

De uitkomst van het onderzoek laat zien dat deze gevalideerde vragenlijst (CCQ+4 vragen) in combinatie met de visuele weergave en de beslissingsondersteuning leidt tot een betere kwaliteit van zorg en een betere kwaliteit van leven. Het gebruik van deze tool vergt uiteraard ook gespreksvaardigheden van de gebruiker om tot gezamenlijke besluitvorming te komen. De gebruikers van deze tool tijdens het onderzoek geven met grote meerderheid ook aan dat het voor hun goed werkt om op deze manier met de patiënt te communiceren. Het stelt de zorgverlener in staat om gelijk gericht een gesprek te voeren met de patiënt. Ook patiënten ervaren de tool als zinnig omdat er nu ook aanleiding is om over moeilijkere onderwerpen te spreken.

Publicatie over de effectiviteit: Effectiveness of the Assessment of Burden of Chronic Obstructive Pulmonary Disease (ABC) tool: study protocol of a cluster randomised trial in primary and secondary care, Slok et al. BMC Pulmonary Medicine 2014, 14:131 //www.biomedcentral.com/1471-2466/14/131

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst.
Scholing is in ontwikkeling bij CAHAG.

Vorm

Gevalideerde vragenlijst met visuele weergave op de computer

Waar te vinden?

Achtergrondinformatie Long Alliantie: Ziektelastmeter COPD Functioneel ontwerp & specificaties, 2016

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

De werkgroep ziektelastmeter bestaat uit: prof. dr. Onno van Schayck en dr. Hans in ’t Veen. Universiteit Maastricht/ PICASSO voor COPD.

  • Artikel over de ontwikkeling van de Ziektelastmeter: Development of the Assessment of Burden of COPD tool: an integrated tool to measure the burden of COPD. (npj Primary Care Respiratory Medicine (2014) 24, 14021; doi:10.1038/npjpcrm.2014.21; published online 10 July 2014)

Organisaties die werken met methode / instrument

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Ziektelastmeter onderzoek laat zien dat deze persoonsgerichte aanpak bij COPD werkt.

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’

patientprofiel

Brand Strategie Research-Model

Doel

Doelgroepsegmentatie in 8 profielen vindt plaats samen met zorgverleners via het Brand Strategie Research-model (BSR). Het BSR-model verkent en structureert de achterliggende waarden, behoeften en motieven en daaruit voortkomend gedrag van mensen binnen een bepaald domein van de zorg;

Toelichting instrument

8 profielen die variëren op twee dimensies: Extravert- Introvert en Ik-gericht -Wij gericht.

  1. Ontkennend. Geloven ineen wonder; gaan over grenzen
  2. Optimistisch; delen van leed; ongecompliceerd; gebruik maken van anderen;
  3. Weinig verwachtingen, overgave aan afhankelijkheid, wil graag ergens bij horen;
  4. Bescheidenheid; wil anderen niet lastig vallen; kiest voor bekende
  5. Angstig, verlies van zelfcontrole, preventief
  6. Kritisch, zoveel mogelijk informatie, bang voor verlies identiteit
  7. Leidend; bepaalt zelf; verwacht state-of-the-art. Klant is koning
  8. Pragmatisch. Gaat op zoek naar oplossing om onafhankelijk te blijven. Laat zich niet beperken.

Voor zorgverlener herkenbare profielen van patiënten die variëren op:

  • mate waarin patienten zelf op zoek gaan naar ondersteuning
  • mate waarin zij behoefte hebben aan professionele ondersteuning
  • mate waarin ze behoefte hebben aan ondersteuning eigen sociale omgeving.

Geven daarnaast inzicht in persoonlijke situatie, hoe mensen omgaan met zorg, wat grootste frustraties en valkuilen zijn. Op basis van zorgbehoeften wordt passend zorgaanbod gedaan.

Doelgroep(en)

COPD
Diabetes
Hart- en vaatziekten

Validatie en effectiviteit

Gevalideerd in het buitenland.
Mate van validatie binnen de zorg hier in Nederland op basis van beschikbare gegevens is onduidelijk.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Vorm

Branddoctors Mixe introduceert het model binnen een organisatie en legt de 8 profielen uit. Patiënten worden ingedeeld op basis van eerdere ervaringen met de patiënt en eventueel aanvullende vragen tijdens een consult die door Mixe worden geleverd. Het gaat er om dat patiënten voor zorgverleners in herkenbare groepen kunnen worden verdeeld die specifieke aandacht, zorg en begeleiding nodig hebben. Gegeven de profielen werken zorgverleners samen met Mixe zorgpaden uit.

Waar te vinden?

Website SAMR

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

Ontwikkeld door: Smartagent Compagny

Het BSR model is wereldwijd gebruikt en gevalideerd en in Nederland door Mixe toegepast op de zorg, gebaseerd op bestaande info en ervaringen van patiënten en zorgverleners; identificatie van kritieke momenten per profiel waar ondersteuning nodig is en waar dus ook zelfzorg kan worden toegepast.
Centraal in deze methodiek is dat segmentatie vindt plaats door zorgverleners waardoor zij gaan werken met voor hen herkenbare profielen.

Organisaties die werken met methode / instrument

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’

individueel aanbod

POH 5 minuten info-app

Doel

Een educatietool (5minuteninfo) waarmee de patiënt de mogelijkheid heeft om vanuit huis via internet op speelse wijze informatie over zijn chronische aandoening te ontvangen en zo om te leren gaan met zijn aandoening.

Toelichting instrument

Het is een educatietool waarbij de informatie wordt aangeboden in blokjes van 5 minuten. Deze blokjes bevatten tekst, beelden en mondelinge toelichting. Het POH 5minuten-infosysteem biedt de praktijkondersteuner de kans om te zien welke educatie doorlopen is.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    De POH kan voorafgaand aan het consult educatie-onderdelen aanbevelen. Zo kan de patiënt zich voorbereiden en alvast bedenken welke vragen hij heeft. De agenda voor het consult wordt mede bepaald door de patiënt.

Doelgroep(en)

Diabetes Type 2
COPD
Laaggeletterden
Zorgverleners – praktijkondersteuner

Validatie en effectiviteit

Effectief: De tool is onderzocht door de VU Universiteit en de effectiviteit is bewezen.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

POH 5minuteninfo is een combinatie van Mobile health en e-Health.
Video voor een uitgebreide impressie

Waar te vinden?

Stichting September: 5minutenInfo POH-systeem

Kosten instrument

Voor gebruikers is het educatieprogramma van Stichting September gratis.

Ontwikkeld door /contactpersoon

Stichting September
Contact: info@stichtingseptember.nl

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

individueel aanbod

Bewegingstool – It’s LiFe!

Doel

It’s LiFe: Interactive Tool for Self-management through Lifestyle Feedback. Een tool die gebruikers stimuleert om te gaan bewegen in combinatie met coaching door de POH.

Toelichting instrument

De tool bestaat uit een bewegingsmeter, die draadloos is verbonden met een smartphone en een online coaching systeem. Via een app en op een website is te zien hoeveel minuten er bewogen is in relatie tot persoonlijke doelen. Gebruik van de tool is ingebed in een zorgprogramma dat bestaat uit extra consulten bij de praktijkondersteuner. In de huisartsenpraktijk kan de praktijkondersteuner de beweegresultaten van gebruikers van de tool via het coaching systeem monitoren.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    De praktijkondersteuner werk aan de hand van een ZOP (Zelfmanagement Ondersteunings Programma) in combinatie met de It’s LiFe! monitoring en feedback tool. Deze tool geeft feedback op de lichamelijke activiteit van de patiënt via een app op een smartphone.
  • Benodigde tijd:
    Tijdinvestering POH: 1-3 extra ter aanvulling op de gebruikelijke zorg, verspreid over een periode van ten minste zes maanden

Doelgroep(en)

Diabetes
COPD
Zorgverleners – praktijkondersteuner

Validatie en effectiviteit

  • Gevalideerd en effectief bij mensen met diabetes en COPD
  • Meer informatie: U kunt het proefschrift van Sanne van der Weegen en het proefschrift van Renée Verwey downloaden via de website van Vilans

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing/ instructie gewenst m.b.t. ZOP en monitoringssysteem

Vorm

  • Bewegingstool: bewegingsmeter gecombineerd met app/website
  • ZOP: Zelfmanagement Ondersteunings Programma (gebaseerd op het ‘Vijf A’s model’ (Assess- AdviseAgree-Assist- and Arrange) een begeleidingsmodel ter ondersteuning van zelfmanagement.

Waar te vinden?

Informatie op te vragen bij Vilans

Kosten instrument

Niet bekend

Ontwikkeld door /contactpersoon

  • Ontwikkeling: De Universiteit Maastricht samen met de Limburgse bedrijven Sananet en Maastricht Instruments
  • Ontwikkeld binnen het project: It’s LiFe! project (Interactive Tool for Self-management through Lifestyle Feedback
  • Contactpersoon: Sanne van der Weegen  – Vilans

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Artikel: Bewegingstool effectief bij diabetes en copd

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016