vragenlijst

Tailored Adherence and Self-Management Abilities (TASMAN)

Doel

De vragenlijst geeft een snel inzicht voor patiënt en zorgverlener of patiënt in staat is tot zelfmanagement en welk aspect (coping of self-effiacy) verbeterd dient te worden.
De TASMAN vragenlijst bestaat uit twee componenten/ denkbeelden over de eigen rol in gezondheid: Self-effiacy en coping. Deze zijn gekozen omdat dit beïnvloedbaar gedrag is. Patiënten die wel en niet in staat zijn tot zelfmanagement.

Toelichting instrument

Het instrument is gebaseerd op de (General Self-efficacy scale) en UPCC (Utrecht Proactive Coping Competencies). De vragen uit deze lijsten die het best correleerde met de SMAS-30 (self-Management Ability Scale) werden geselecteerd en vormen de TASMAN vragenlijst

Doelgroep(en)

COPD

Validatie en effectiviteit

Theoretische / wetenschappelijke onderbouwing: Zelfregulatiemodel van Howard Leventhal en sociale-cognitie theorie van Bandura vormen de theoretische basis. Vooral bedoeld om adherence te verbeteren.

Gevalideerd bij mensen met COPD.
In een vervolgonderzoek zal dit instrument ook gevalideerd worden bij astma en diabetespatiënten. Dit is nog in ontwikkeling. Het is de bedoeling dat in vervolgonderzoek een afkappunt vastgesteld wordt die de patiënt in ‘goed/slecht’ zelfmanagement verdeeld, gebaseerd op de score in de TASMAN vragenlijst.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Vorm

Vragenlijst

Waar te vinden?

TASMAN vragenlijst

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

TASMAN ontwikkeld door Boehringer Ingelheim.
Contactpersoon: Maarten Voorhaar

Organisaties die werken met methode / instrument

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’

communicatie

Gezond praten met de dokter

Doel

Een online tool voor de patiënt waar hij door middel van korte stripverhalen met vragen leert over praten met de dokter.

Toelichting instrument

Er zijn zeven verhalen: Een luisterend oor; Twee durven meer; Abracadabra; Waslijst; Zout!; Op een rijtje; Briefje

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    De patiënt kan, na het aanmaken van een account en inloggen, online de stripverhalen doorlopen en de vragen beantwoorden.

Doelgroep(en)

Generiek
Laaggeletterden

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Website

Waar te vinden?

Website Oefenen.nl: Praten met je dokter

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

  • Stichting Expertisecentrum ETV.nl realiseert educatieve en multimediale oefen- en instructieprogramma’s voor laagopgeleiden.
  • Zie ook: Werken met Oefenen.nl

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

patienteninformatie

Overzicht online interventies leeftstijl

Doel

Informeren van de huisarts of praktijkondersteuner naar welke online interventie of app hij een patiënt kan doorverwijzen die iets wil doen aan zijn leefstijl?

Toelichting instrument

In dit overzicht staan Nederlandstalige online interventies voor volwassenen op een rij. Het kan gaan om een app of om een programma of cursus op internet. Deze toepassingen kunnen patiënten helpen om meer te bewegen, gezonder te eten, minder alcohol te drinken, te stoppen met roken of depressieklachten te verminderen.

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

In het overzicht is aangegeven welke interventies een erkenning hebben van de onafhankelijke Erkenningscommissie Interventies (van RIVM Centrum Gezond Leven, Nederlands Jeugdinstituut, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid, Movisie en NISB).

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Brochure in PDF

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Het overzicht is samengesteld door de partners van het project Preventie in de Buurt: het Nederlands Huisartsen Genootschap, de Landelijke Huisartsen Vereniging, RIVM Centrum Gezond Leven, Pharos en het Trimbos-instituut

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

patienteninformatie

Begrijp je lichaam

Doel

Een voorlichtingsmap die te gebruiken is in de voorlichting aan autochtone en allochtone laaggeletterde patiënten. Aan de hand van de tekeningen en de uitleg krijgt de patiënt inzicht in zijn klachten, in de werking van belangrijke organen en de plek van deze organen in het lichaam. Ook wordt duidelijk wat patiënten zelf kunnen doen om hun klachten te verminderen.

Toelichting instrument

Eenvoudige afbeeldingen en teksten over het menselijk lichaam en veelvoorkomende gezondheidsproblemen voor laaggeletterde patiënten. De kern van de map bestaat uit eenvoudige anatomische platen (tekeningen) en teksten over het menselijk lichaam en veel voorkomende klachten. Achter in de map staat een overzicht van andere (visuele) voorlichtingsmaterialen, toolkits, trainingen, artikelen, en adressen.

Hoe in de praktijk te gebruiken:

  • Aan de hand van de tekeningen geeft de zorgverlener uitleg over klachten en de werking van organen. De kernboodschap voor de patiënt staat ook op papier. De teksten zijn geschreven in eenvoudig Nederlands. De teksten kunnen gebruikt worden als geheugensteuntje voor de zorgverlener of men kan de teksten kopiëren en meegeven aan de patiënt.
  • Een patiëntenversie is er te vinden op de website www.oefenen.nl, een online startpunt voor iedereen die zijn basisvaardigheden verder wil verbeteren.  Vaardigheden als rekenen, lezen, schrijven en bv om meer te leren over gezondheid.

Doelgroep(en)

Generiek
Laaggeletterden

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

De map is uitverkocht en niet meer in gedrukte vorm leverbaar. De map is wel als pdf-bestand te downloaden

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

CBO, Pharos, de Landelijke Huisartsen Vereniging, het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), Stichting Expertisecentrum ETV.nl en Stichting Lezen & Schrijven. De Rabobank Foundation, het maatschappelijke fonds van de Rabobank en Fonds NutsOhra ondersteunden het project financieel.

Organisaties die werken met methode / instrument

Veel huisartspraktijken

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Laaggeletterdheid

Suiker in Eigen Hand (in ontwikkeling)

Doel

In het project  ‘Suiker in Eigen Hand’ is een praktisch en visueel ingericht handboek voor de beperkt gezondheidsvaardige diabetespatiënt in ontwikkeling. Het doel van het project is het bevorderen van zelfmanagement van laagopgeleide diabetespatiënten.

Toelichting instrument

In het handboek worden patiënten op een beeldende manier meegenomen en wordt stap voor stap uitgelegd wat diabetes is, met welke verschillende zorgverleners ze te maken krijgen, wat ze daar kunnen verwachten en wat ze zelf kunnen en moeten doen. Zie ook: Handboek voor de patiënt: Ik heb diabetes, wat kan ik doen? 

  • Het handboek bestaat uit drie delen:
    • Deel 1. Ziekte en lichaam: Eenvoudige uitleg over diabetes in eenvoudige platen plus informatieve teksten. Dit onderdeel zal ook opgenomen worden in ‘Begrijp je lichaam’.
    • Deel 2. Wat kan ik zelf doen?
      Gericht op het stimuleren van zelfmanagement vaardigheden
    • Deel 3. Met welke zorgverleners heb je te maken als diabetespatiënt.
  • Handreiking voor de POH (hoe te werken met het handboek bij een beperkt gezondheidsvaardige patiënt)
  • Trainingsmodule: Coachende vaardigheden voor de huisartsenpraktijk (m.n. POHers)

Doelgroep(en)

Diabetes
Laaggeletterden
Beperkte gezondheidsvaardigheden
Zorgverleners – Praktijkondersteuner

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst: er wordt een trainingsmodule ontwikkeld door Pharos

Vorm

  • Handboek
  • Handreiking POH
  • Traningsmodule: Coachende vaardigheden voor de huisartsenpraktijk

Waar te vinden?

Nog in ontwikkeling: zie website Pharos

Ontwikkeld door /contactpersoon

  • Materialen worden ontwikkeld in samenwerking met de NHG en de Stichting Voorlichters Gezondheid en in afstemming met laagopgeleide diabetespatiënten en POHers. Het wordt getest in een aantal huisartspraktijken.
  • Samenvatting: Suiker in eigen hand – Looptijd: januari 2015-december 2016
  • Contactpersoon: Hester van Bommel, Pharos

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

patienteninformatie

Medicatiegebruik: ‘Kunt u dat even uitleggen?’

Doel

Een landelijke campagne om goed medicijngebruik door laaggeletterde patiënten te bevorderen door het aanbieden van begrijpelijke medicijninformatie.

Toelichting instrument

Laaggeletterden hebben specifieke problemen met hun medicatiegebruik. Ze hebben vaak moeite om de uitleg en de bijsluiter te begrijpen. Dat kan leiden tot therapie-ontrouw en verkeerd geneesmiddelgebruik. De website www.apo.nl biedt begrijpelijke medicijninformatie en een kijkje in het leven van een laaggeletterde. Onderdelen van de website:

  • Uitleg in beeld – Verschillende instructies, bv zonodig innemen, inhaleren, 1,2 of 3 maal daags, met voedsel etc uitgelegd m.b.v. een kort filmpje of gesproken woord
  • Top 10 moeilijke woorden – woordenboek met mogelijkheid tot gesproken uitleg
  • Verhalen van drie mensen die problemen hebben met lezen
  • Boek: Kunt u dat even uitleggen?

Doelgroep(en)

Generiek
Laaggeletterden

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Website met uitleg in beeld en gesproken tekst.

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

KNMP en Pharos

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

De website bevat meerdere filmpjes die inzicht geven een kijkje in het leven van een laaggeletterde en laten het belang van taalvaardigheid voor juist medicatiegebruik zien.

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

patienteninformatie

Wachtkamerfilm Zelfmanagement

Doel

Korte voorlichtingsfilm die patiënten kennis laat maken met zelfmanagement, die patiënten bewust maakt dat ze zelf aan hun gezondheid kunnen werken, bijvoorbeeld door gezond te eten en te bewegen.

Toelichting instrument

Film zonder geluid, met eenvoudig taalgebruik en begrijpelijk voor iedereen (2012).

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Deze voorlichtingsfilm is geschikt om bijvoorbeeld in de wachtkamer te tonen.

Doelgroep(en)

Generiek
Laaggeletterden

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Video van 2.16 minuten

Waar te vinden?

Video

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Vilans, Zorggroep Cohesie, gezondheidscentrum Withuis, Robuust, CZ en VGZ

Organisaties die werken met methode / instrument

Zorggroep Cohesie
Gezondheidscentrum Withuis

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

patienteninformatie

Diabetes Zorgwijzers

Doel

De Diabetes Zorgwijzers geven de patiënt inzicht in welke zorg beschikbaar is en welke zorgprofessionals daarbij betrokken zijn. In elke zorgwijzer staat een handige checklist van de diabetesbehandeling.

Toelichting

De zorgwijzer bevat informatie over de zorg voor mensen met diabetes. Daarbij gaat om: afspraken tussen zorgverleners en patiëntenorganisaties over de behandeling; checklists over controles die bij goede zorg horen; tips voor communicatie met de zorgverlener; een overzicht met streefwaarden; een checklist voor het persoonlijke zorgplan.

Verschillende zorgwijzers en checklisten:

  • Zorgwijzer diabetes type 1; Zorgwijzer diabetes type 2; Zorgwijzer diabetes en jongeren; Zorgwijzer diabetes en zwangerschap.
  • Checklisten Controles bij diabetes type 2; Streefwaarden bij diabetes type 2; Communicatie met de zorgverlener

Doelgroep(en)

Diabetes type 1
diabetes type 2
Diabetes en jongeren
Zwangeren met diabetes

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

  • Digitale brochure en checklisten
  • Gedrukte brochure en checklisten

Waar te vinden?

Zorgwijzers DVN

Kosten instrument

  • Digitale brochure is gratis te downloaden.
  • Gedrukte brochures: gratis voor leden van de DVN

Ontwikkeld door /contactpersoon

Diabetesvereniging Nederland (DVN) en Nederlandse Diabetes Federatie. De zorgwijzers zijn gebaseerd op de Zorgstandaard Diabetes, uitgegeven door de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF).

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

patienteninformatie

Filmpjes met uitleg over diabetes

Doel

Zeven onderwerpen worden in korte filmpjes uitgelicht waarbij de eerste vijf video’s op heldere wijze uitleggen waar het bij type 2 diabetes en de behandeling om gaat. De filmpjes zijn onderdeel van DIEP, een interactief internetprogramma (website) met informatie over diabetes, dat zelfmanagement van patiënten ondersteunt (2013).

Toelichting instrument

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Binnen het educatieve programma DIEP zijn de korte filmpjes te bekijken, met een verwijzing naar de pagina binnen DIEP waar meer informatie te vinden is. De link naar de video’s kan via de website rechtstreeks naar een e-mail adres verzonden worden.
  • De onderwerpen van de 7 filmpjes:
    1. Virtueel bezoek door het lichaam in normale omstandigheden
    2. Virtueel bezoek door het lichaam bij diabetes
    3. Vaatschade en gevolgen
    4. Glucoseverlagende medicatie
    5. De drie pijlers van de behandeling
    6. Instructievideo: insuline toediening
    7. Instructievideo zelfcontrole

Doelgroep(en)

Diabetes type 2
Volwassenen
Laaggeletterden

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Filmmateriaal / video

Waar te vinden?

De 7 video’s in het programma DIEP

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

© Diabetes Interactief Educatie Programma
Zie voor meer informatie DIEP

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

vragenlijst

Diabetes risicotest

Doel

Diabetes Risicotest meet het risico om diabetes type 2 te krijgen. Vroegtijdig opsporen van mensen met (een verhoogd risico op) diabetes is belangrijk en moet bijdragen aan vroegtijdige behandeling van mensen met diabetes, dan wel het tijdig aanbieden van een adequaat leefstijlprogramma aan mensen met een verhoogd risico.

Toelichting instrument

De test meet op betrouwbare wijze het risico op het al hebben van diabetes, of op het ontwikkelen van diabetes binnen nu en 5 jaar. De geïllustreerde versie van de Diabetes Risicotest (plaatjestest) is speciaal ontwikkeld voor mensen met minder kennis van de Nederlandse taal.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    De risicotest kan in de huisartsenpraktijk aangeboden worden of men kan op eigen initiatief de risicotest doen.
  • Score/uitkomst: De test bestaat uit 8  vragen waarbij elk antwoord een bepaald aantal punten krijgt, die bij elkaar opgeteld worden.
    • Score 5 of lager: de kans dat de persoon diabetes type 2 krijgt, is klein
    • Score 6, 7 of 8: de kans dat de persoon diabetes type 2 krijgt, is licht verhoogd
    • Score 9 of hoger: de kans dat de persoon diabetes type 2 krijgt of al heeft, is groot.
    • Bij elke score is een advies gegeven m.b.t. te ondernemen acties.
  • Benodigde tijd: Invullen van de test:

Doelgroep(en)

Generiek: mensen met risico op diabetes
Volwassenen
Laaggeletterden
Anderstaligen

Validatie en effectiviteit

Gevalideerd en betrouwbaar
Meer informatie: validiteit

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Waar te vinden?

Website Kijk op Diabetes

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

De Diabetes Risicotest is ontwikkeld in samenwerking met VU Medisch Centrum, Universiteit Wageningen en Universitair Medisch Centrum Groningen. De test is wetenschappelijk onderbouwd en ontwikkeld in samenwerking met de beroepsvereniging van huisartsen; met financiele steun van het ministerie van VWS.
Contactpersoon: Nederlandse Diabetes Federatie

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016