Berichten

Toolkit / handreiking

Aan de slag met gezondheidsvaardigheden (Alliantie Gezondheidsvaardig)

Doel

29% van alle volwassenen in Nederland heeft beperkte gezondheidsvaardigheden. De partners in de Alliantie Gezondheidsvaardigheden willen het thema gezondheidsvaardigheden op de agenda zetten, (samen)werken aan verbetering en kennis en ervaring uitwisselen. Via de website kunnen zorgverleners zelf aan de slag met bijvoorbeeld het maken van eenvoudig voorlichtingsmateriaal.

Toelichting instrument

Op verschillende terreinen verzamelt de Alliantie voorlichtingsmaterialen en kennis. Op deze pagina vindt u wat er onder andere door partners in de Alliantie Gezondheidsvaardigheden al is gemaakt op gebied van:

  1. Beleid
  2. Gespreksvaardigheden
  3. Gezondheidsvaardigheden meten
  4. Gezondheidsvaardigheden verbeteren
  5. Materiaal maken
  6. Materiaal testen
  7. Praktijkcheck
  8. Zorgonderwijs

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

De Alliantie Gezondheidsvaardigheden verzamelt voorlichtingsmateriaal in veel verschillende vormen waaronder PDF’s, brochures, flyers, video’s, infographics, beeldverhalen, etc.

Waar te vinden?

Website Alliantie Gezondheidsvaardigheden

Kosten instrument

De meeste instrumenten en voorlichtingsmaterialen zijn gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

De Alliantie Gezondheidsvaardigheden is een netwerk dat bestaat uit ruim 80 partners. Organisaties, instellingen of bedrijven die zich inzetten voor het bevorderen van gezondheid of het voorkomen van ziekten bij mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Een belangrijk doel van de Alliantie is het stimuleren van het uitwisselen van kennis en ervaring en het bevorderen van samenwerking.

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Plaatsing: augustus 2018

Laaggeletterdheid

Health communicator

Doel

Met de Health Communicator kunnen patiënten in hun eigen taal het consult bij de zorgverlener voorbereiden. De zorgverlener gebruikt deze informatie om een gericht consult te voeren. Na afloop van het consult ontvangen patiënten via de Health Communicator informatie in hun eigen moedertaal.

Toelichting instrument

Een meertalig anamnese en video-voorlichtingssysteem, dat direct rapporteert aan HIS, KIS of ZIS. De Health Communicator vertaalt bestaande vragenlijsten en voorlichtingsmateriaal in de taal van de patiënt.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Voorbereiding consult: voor aanvang van het consult wordt de patiënt verzocht een digitale vragenlijst in zijn of haar moedertaal in te vullen, met betrekking tot de hulpvraag. Deze vragenlijst kan zowel thuis als in de praktijk of kliniek worden ingevuld op de computer.
    Na het consult: de zorgverlener kan de patiënt via het Health Communicator netwerk voorzien van aanvullende informatie in de vorm van videomateriaal op maat (bv informatie uit Thuisarts.nl)
  • Vragen en antwoorden worden weergegeven in woord en in beeld waardoor Health Communicator ook door slechthorende, laaggeletterde of slechtziende patiënten gebruikt kan worden.
  • Er zijn verschillende pakketten: HA-pakket, POH-pakket, Diabetes / Astma/COPD/ Ouderen-pakket.

Doelgroep(en)

Volwassenen
Ouderen
Laaggeletterden
Niet-Nederlandstaligen
Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Instructie gewenst

Vorm

Multimediale digitale omgeving

Waar te vinden?

Nedtalk Nederland: Health Communicator

Kosten instrument

Niet bekend

Ontwikkeld door /contactpersoon

Ontwikkeld door Hans Nederhof, huisarts in Amsterdam en Ned-talk .

Organisaties die werken met methode / instrument

Gezondheidscentrum Banne Buiksloot in Amsterdam-Noord

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

training

Scholing: Effectief communiceren met laaggeletterden

Doel

De Pharos training  ‘Effectief communiceren met laaggeletterden’ is er op gericht dat de zorgverlener met zijn vragen, informatie en adviezen aansluit op het scholingsniveau en het niveau Nederlands van de patiënt.

Toelichting

De trainingen over laaggeletterd, laaggeschoold en lage gezondheidsvaardigheden gaan in op: leren herkennen van lage gezondheidsvaardigheden en laaggeletterdheid; inzicht van de invloed van een lage scholing op basisvaardigheden, leerstijl en abstractieniveau; communicatie aanpassen aan patiënten met een lage scholingsachtergrond.

  • Er wordt samengewerkt met een ervaren trainingsacteur.
  • Er wordt gewerkt met vragen, ervaringen en casuïstiek uit de dagelijkse praktijk van de deelnemers.
  • De training is praktisch van opzet. Het geleerde kan men meteen in praktijk brengen.
  • De trainers creëren een open en veilige sfeer. U wordt uitgenodigd vragen en twijfels te delen.

Doelgroep(en)

Zorgverleners met patiënten of cliënten met een lage scholingsachtergrond en beperkt Nederlands.

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Vorm

  • Training van 1 dagdeel
  • Met een incompany training biedt Pharos een aanbod op maat voor uw organisatie.

Waar te vinden?

Kosten instrument

Voor meer informatie en een prijsopgave neemt u contact op via: training@pharos.nl of (030) 234 98 00

Ontwikkeld door /contactpersoon

Pharos

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Laaggeletterdheid

Stappenplan aanpak laaggeletterdheid

Doel

Een leidraad om binnen de zorgorganisatie of -praktijk aan de slag te gaan met laaggeletterdheid bij patiënten.

Toelichting instrument

Het vijfstappenplan staat vol informatie en tips om structureel aandacht te besteden aan laaggeletterdheid bij patiënten. Een stappenplan met vijf thema’s:

  1. Strategie ontwikkelen;
  2. Bewustwording creëren;
  3. Signaleren en doorpakken;
  4. Communicatie aanpassen;
  5. Borgen in beleid.

De thema’s zijn stap voor stap te volgen, maar ook kunnen willekeurige stappen gekozen worden of naar eigen inzicht stappen combineren.

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Stappenplan en format projectplan

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

individueel aanbod

POH 5 minuten info-app

Doel

Een educatietool (5minuteninfo) waarmee de patiënt de mogelijkheid heeft om vanuit huis via internet op speelse wijze informatie over zijn chronische aandoening te ontvangen en zo om te leren gaan met zijn aandoening.

Toelichting instrument

Het is een educatietool waarbij de informatie wordt aangeboden in blokjes van 5 minuten. Deze blokjes bevatten tekst, beelden en mondelinge toelichting. Het POH 5minuten-infosysteem biedt de praktijkondersteuner de kans om te zien welke educatie doorlopen is.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    De POH kan voorafgaand aan het consult educatie-onderdelen aanbevelen. Zo kan de patiënt zich voorbereiden en alvast bedenken welke vragen hij heeft. De agenda voor het consult wordt mede bepaald door de patiënt.

Doelgroep(en)

Diabetes Type 2
COPD
Laaggeletterden
Zorgverleners – praktijkondersteuner

Validatie en effectiviteit

Effectief: De tool is onderzocht door de VU Universiteit en de effectiviteit is bewezen.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

POH 5minuteninfo is een combinatie van Mobile health en e-Health.
Video voor een uitgebreide impressie

Waar te vinden?

Stichting September: 5minutenInfo POH-systeem

Kosten instrument

Voor gebruikers is het educatieprogramma van Stichting September gratis.

Ontwikkeld door /contactpersoon

Stichting September
Contact: info@stichtingseptember.nl

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

communicatie

Gezond praten met de dokter

Doel

Een online tool voor de patiënt waar hij door middel van korte stripverhalen met vragen leert over praten met de dokter.

Toelichting instrument

Er zijn zeven verhalen: Een luisterend oor; Twee durven meer; Abracadabra; Waslijst; Zout!; Op een rijtje; Briefje

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    De patiënt kan, na het aanmaken van een account en inloggen, online de stripverhalen doorlopen en de vragen beantwoorden.

Doelgroep(en)

Generiek
Laaggeletterden

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Website

Waar te vinden?

Website Oefenen.nl: Praten met je dokter

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

  • Stichting Expertisecentrum ETV.nl realiseert educatieve en multimediale oefen- en instructieprogramma’s voor laagopgeleiden.
  • Zie ook: Werken met Oefenen.nl

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

patienteninformatie

Begrijp je lichaam

Doel

Een voorlichtingsmap die te gebruiken is in de voorlichting aan autochtone en allochtone laaggeletterde patiënten. Aan de hand van de tekeningen en de uitleg krijgt de patiënt inzicht in zijn klachten, in de werking van belangrijke organen en de plek van deze organen in het lichaam. Ook wordt duidelijk wat patiënten zelf kunnen doen om hun klachten te verminderen.

Toelichting instrument

Eenvoudige afbeeldingen en teksten over het menselijk lichaam en veelvoorkomende gezondheidsproblemen voor laaggeletterde patiënten. De kern van de map bestaat uit eenvoudige anatomische platen (tekeningen) en teksten over het menselijk lichaam en veel voorkomende klachten. Achter in de map staat een overzicht van andere (visuele) voorlichtingsmaterialen, toolkits, trainingen, artikelen, en adressen.

Hoe in de praktijk te gebruiken:

  • Aan de hand van de tekeningen geeft de zorgverlener uitleg over klachten en de werking van organen. De kernboodschap voor de patiënt staat ook op papier. De teksten zijn geschreven in eenvoudig Nederlands. De teksten kunnen gebruikt worden als geheugensteuntje voor de zorgverlener of men kan de teksten kopiëren en meegeven aan de patiënt.
  • Een patiëntenversie is er te vinden op de website www.oefenen.nl, een online startpunt voor iedereen die zijn basisvaardigheden verder wil verbeteren.  Vaardigheden als rekenen, lezen, schrijven en bv om meer te leren over gezondheid.

Doelgroep(en)

Generiek
Laaggeletterden

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

De map is uitverkocht en niet meer in gedrukte vorm leverbaar. De map is wel als pdf-bestand te downloaden

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

CBO, Pharos, de Landelijke Huisartsen Vereniging, het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), Stichting Expertisecentrum ETV.nl en Stichting Lezen & Schrijven. De Rabobank Foundation, het maatschappelijke fonds van de Rabobank en Fonds NutsOhra ondersteunden het project financieel.

Organisaties die werken met methode / instrument

Veel huisartspraktijken

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Laaggeletterdheid

Suiker in Eigen Hand (in ontwikkeling)

Doel

In het project  ‘Suiker in Eigen Hand’ is een praktisch en visueel ingericht handboek voor de beperkt gezondheidsvaardige diabetespatiënt in ontwikkeling. Het doel van het project is het bevorderen van zelfmanagement van laagopgeleide diabetespatiënten.

Toelichting instrument

In het handboek worden patiënten op een beeldende manier meegenomen en wordt stap voor stap uitgelegd wat diabetes is, met welke verschillende zorgverleners ze te maken krijgen, wat ze daar kunnen verwachten en wat ze zelf kunnen en moeten doen. Zie ook: Handboek voor de patiënt: Ik heb diabetes, wat kan ik doen? 

  • Het handboek bestaat uit drie delen:
    • Deel 1. Ziekte en lichaam: Eenvoudige uitleg over diabetes in eenvoudige platen plus informatieve teksten. Dit onderdeel zal ook opgenomen worden in ‘Begrijp je lichaam’.
    • Deel 2. Wat kan ik zelf doen?
      Gericht op het stimuleren van zelfmanagement vaardigheden
    • Deel 3. Met welke zorgverleners heb je te maken als diabetespatiënt.
  • Handreiking voor de POH (hoe te werken met het handboek bij een beperkt gezondheidsvaardige patiënt)
  • Trainingsmodule: Coachende vaardigheden voor de huisartsenpraktijk (m.n. POHers)

Doelgroep(en)

Diabetes
Laaggeletterden
Beperkte gezondheidsvaardigheden
Zorgverleners – Praktijkondersteuner

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst: er wordt een trainingsmodule ontwikkeld door Pharos

Vorm

  • Handboek
  • Handreiking POH
  • Traningsmodule: Coachende vaardigheden voor de huisartsenpraktijk

Waar te vinden?

Nog in ontwikkeling: zie website Pharos

Ontwikkeld door /contactpersoon

  • Materialen worden ontwikkeld in samenwerking met de NHG en de Stichting Voorlichters Gezondheid en in afstemming met laagopgeleide diabetespatiënten en POHers. Het wordt getest in een aantal huisartspraktijken.
  • Samenvatting: Suiker in eigen hand – Looptijd: januari 2015-december 2016
  • Contactpersoon: Hester van Bommel, Pharos

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

patienteninformatie

Medicatiegebruik: ‘Kunt u dat even uitleggen?’

Doel

Een landelijke campagne om goed medicijngebruik door laaggeletterde patiënten te bevorderen door het aanbieden van begrijpelijke medicijninformatie.

Toelichting instrument

Laaggeletterden hebben specifieke problemen met hun medicatiegebruik. Ze hebben vaak moeite om de uitleg en de bijsluiter te begrijpen. Dat kan leiden tot therapie-ontrouw en verkeerd geneesmiddelgebruik. De website www.apo.nl biedt begrijpelijke medicijninformatie en een kijkje in het leven van een laaggeletterde. Onderdelen van de website:

  • Uitleg in beeld – Verschillende instructies, bv zonodig innemen, inhaleren, 1,2 of 3 maal daags, met voedsel etc uitgelegd m.b.v. een kort filmpje of gesproken woord
  • Top 10 moeilijke woorden – woordenboek met mogelijkheid tot gesproken uitleg
  • Verhalen van drie mensen die problemen hebben met lezen
  • Boek: Kunt u dat even uitleggen?

Doelgroep(en)

Generiek
Laaggeletterden

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Website met uitleg in beeld en gesproken tekst.

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

KNMP en Pharos

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

De website bevat meerdere filmpjes die inzicht geven een kijkje in het leven van een laaggeletterde en laten het belang van taalvaardigheid voor juist medicatiegebruik zien.

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

patienteninformatie

Wachtkamerfilm Zelfmanagement

Doel

Korte voorlichtingsfilm die patiënten kennis laat maken met zelfmanagement, die patiënten bewust maakt dat ze zelf aan hun gezondheid kunnen werken, bijvoorbeeld door gezond te eten en te bewegen.

Toelichting instrument

Film zonder geluid, met eenvoudig taalgebruik en begrijpelijk voor iedereen (2012).

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Deze voorlichtingsfilm is geschikt om bijvoorbeeld in de wachtkamer te tonen.

Doelgroep(en)

Generiek
Laaggeletterden

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Video van 2.16 minuten

Waar te vinden?

Video

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Vilans, Zorggroep Cohesie, gezondheidscentrum Withuis, Robuust, CZ en VGZ

Organisaties die werken met methode / instrument

Zorggroep Cohesie
Gezondheidscentrum Withuis

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016