Berichten

methode

Gespreksinstrument Positieve Gezondheid

Doel

Machteld Huber introduceerde het concept positieve gezondheid in Nederland in 2012. In dit concept wordt gezondheid niet meer gezien als de af- of aanwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren.

De WHO stelt dat gezondheid een toestand van compleet welbevinden is, lichamelijk psychisch en sociaal. Maar eigenlijk zou dat betekenen dat vrijwel niemand gezond is. Zelfs als je geen ziekte hebt, doen zich gebeurtenissen voor in het leven waardoor het tijdelijk niet goed gaat. Zoals een echtscheiding of het overlijden van een dierbare. Daar komt bij dat de definitie weinig recht doet aan mensen met een chronische ziekte. Het impliciete appel is dat je mensen moet blijven doorbehandelen, net zo lang tot ze een toestand van compleet welbevinden hebben bereikt. Dat kan niet de bedoeling zijn, aldus Huber.

Toelichting instrument

Positieve Gezondheid is de uitwerking in 6 dimensies van de nieuwe definitie van gezondheid. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren.

Hoe werkt het spinnenweb?

  1. Mensen kunnen met het Spinnenweb in kaart brengen hoe zij zelf hun gezondheid ervaren. Voel je je bijvoorbeeld tevreden, gelukkig of juist eenzaam? Lukt het je om de dagelijkse dingen te doen, zoals het huishouden? Beleef je nog plezier aan hobby’s of bezigheden?
  2. Hulpverleners en hun patiënten kunnen met die uitkomsten een heel ander gesprek voeren. Wat is voor ú echt belangrijk? Wat zou u willen veranderen?
  3. Hulpverleners bedenken samen met de patiënten wie (of wat) in de omgeving kan helpen om de situatie te verbeteren. De verschillende mogelijkheden maken de hulpverleners voor de patiënt zichtbaar en vindbaar.

Doelgroep(en)

Volwassenen
Een spinnenweb model voor kinderen (8-18) is in de maak

Validatie en effectiviteit

Nog in ontwikkeling.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Opleiding via IPH Academie

Waar te vinden?

Institute for Positive Health  (Machteld Huber)

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

Institute for Positive Health

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Toegevoegd in december 2017

voorbereiding consult

Gespreksmodel voor diabetesjaargesprek (in ontwikkeling)

Doel

Een innovatief gespreksmodel voor het diabetesjaargesprek met als doel zorg op maat en meer rekening te houden met complexe situatie van persoon met diabetes.

Toelichting instrument

Het diabetesjaargesprek richt zich op de integrale toestand van de diabetes patiënt en heeft niet zoals de gebruikelijke jaarcontrole vooral een medische focus; Het gesprek volgt 4 stappen:

  1. behandelaar en patiënt bespreken persoonlijke context patient;
  2. stellen gezondheidsgerelateerde- en persoonlijke doelen op;
  3. maken samen een keuze voor een haalbare strategie om doelen te bereiken;
  4. afspraken over wat professional doet en wat patiënt zelf doet

Doelgroep(en)

Diabetes

Validatie en effectiviteit

Het door de NDF ontwikkelde gespreksmodel als basis voor het diabetesjaargesprek is in 2015 eerst onderzocht in een pilot onder 25 artsen en 150 patiënten. Daarna startte in 2016 een grootschalig onderzoek naar de toepasbaarheid en meerwaarde van het nieuwe model onder 1500 patiënten en 100 artsen, zowel in de eerste als de tweede lijn. Dat onderzoek loopt tot juni 2018.

Mariska Brinkers is kaderarts diabetes en huisarts bij Huisartsenpraktijk Loosdrecht. Ze is een van 100 (huis)artsen die deelneemt aan het onderzoek naar het diabetesjaargesprek. “Ik doe met mijn praktijk mee en vind het erg leuk en interessant om mee te doen. Het prikkelt je eigen gedachtegang tijdens het consult en stimuleert om je nog meer te verplaatsen in de patiënt: wat betekent het hebben van de diabetes voor hem/haar en diens omgeving? Heeft hij/zij eigenlijk steun thuis bij het uitvoeren van goede voornemens? In hoeverre vormen piekeren of depressieve gedachten een rol? De voorbeeldvragenlijst, die ondersteuning biedt bij het toepassen van het NDF Gespreksmodelis een leidraad maar geen dwang, wat het mogelijk maakt het consult op maat te maken.”

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst

Vorm

Gespreksmodel

Waar te vinden?

Interview via Zelfzorg Ondersteund: “Van standaard jaarcontrole naar diabetesjaargesprek”
NDF Personalized Diabetes Care gespreksmodel
NDF Personalized Diabetes Care: voorbeeldvragen voor het jaargesprek

Meer informatie over het project: zie www.expeditieduurzamezorg.nl onder tabblad ‘Personalized Diabetes Care’

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

Onderdeel van het project Personalized Diabetes Care (sinds 2014 NDF);
Contactpersoon: Heidi van Vugt, NDF;
Onderzoek door Juliuscentrum en LUMC; Prof dr. G. Rutten: Prof. dr. E. de Koning; Prof.dr. J. Seidell

Organisaties die werken met methode / instrument

Nog in ontwikkeling

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt december 2017

methode

4-bollen model

Doel

Het 4-bollen model ondersteunt de patiënt en de professional bij het verkennen van het patiëntperspectief op de huidige en de gewenste situatie van de patiënt, het is een hulpmiddel om als zorgverlener samen met de patiënt doelen op te stellen.

Toelichting instrument

Het model ondersteunt de zorgverlener om de patiënt zijn verhaal te vertellen en kan bijdragen aan reflectie op de eigen situatie. Daarmee is het een opstap naar het stellen van persoonsgerichte doelen.  Met het model wordt situatie patiënt geexploreerd op 4 gebieden: Gezondheid omvat medische (lichamelijke en mentale) klachten die de patiënt ervaart/ zijn perceptie op wat belangrijk is voor zijn gezondheid en wat hij eventueel zou willen veranderen als het gaat om gezondheid; Activiteiten gaat over dagelijkse activiteiten, ervaart patiënt belemmeringen en waarvoor zijn oplossingen nodig? Mijn manier  handelt over manier waarop patiënt tot nu toe tot oplossingen komt en welke ondersteuning hij/zij nodig heeft; Mijn omgeving betreft ondersteuning die patiënt nodig heeft en ervaart van de (sociale en fysieke) omgeving.

Daarnaast moet rekening gehouden worden met de bereidheid en mogelijkheden van patiënten om doelen te bereiken. Hiervoor wordt het patiëntmodel ‘Van weerstand naar gezonde eigen regie’ met het Bloem/stalpers profiel als hulpmiddel gebruikt. Het patiëntmodel beschrijft vier patiëntprofielen, geeft handvatten voor bepaling van het patiëntprofiel en voor het aanpassen van de werkwijze van de zorgverlener op het type patiënt, inclusief het herkennen van weerstanden bij patiënten en zichzelf en deze functioneel om te buigen / in te zetten. Het is een vragenlijst van twintig vragen om eenvoudig en doeltreffend het patiëntprofiel van de patiënt te kunnen bepalen. De zorgverlener krijgt handvatten op basis van vragenlijst: wie is hij/zij, welk gedrag past hierbij, wat zijn de valkuilen, welke benadering en aanpak heeft de patiënt nodig om in beweging te komen en welk resultaat is te bereiken?

  • Hoe in de praktijk te gebruiken: Structuur van het gesprek – gezamenlijke besluitvorming:
    – Bespreken van het doel en wederzijdse verwachtingen
    – Exploreren van het verhaal van de patiënt
    – De patiënt informeren vanuit professioneel oogpunt
    – Samen doelen formuleren
    – Van doelen naar acties
    Het model wordt vooral gebruikt bij de stap van exploreren en doelen stellen.
  • Benodigde tijd:
    Zorgverlener voert het gesprek aan de hand van de 4-bollen in 1 of meerdere consulten, afhankelijk van de patiënt en diens situatie kan dit variëren.

Doelgroep(en)

Generiek
Volwassenen
Patiënten met 1 of meer chronische aandoeningen of complexe zorgvragen

Validatie en effectiviteit

Uit pilot onderzoeken (2016) blijkt dat de integratie van De Coachende zorgprofessional, patiëntprofielen, handreiking en het 4 bollenmodel een praktisch, plezierige, toepasbare manier van werken is met als resultaat behandelingen/doelen welke passen binnen de wensen/verwachtingen en (on) mogelijkheden van de patiënt en de medische wetenschap.
Het model ‘van weerstand naar gezonde regie’ is voortgekomen uit wetenschappelijk onderzoek van Bloem/Stalpers. De vragenlijst met twintig items is nog niet gevalideerd, maar wordt aan de hand van ervaringen uit de praktijk getoetst en bijgesteld (2016).

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst: zie o.a. De coachende praktijkondersteuner

Er is een training ontwikkeld voor huisartsen en POHers om handreiking, 4-bollenmodel en Bloem/Stalpers profiel toe te passen en zo tot ondersteuning op maat te komen met juiste coachende vaardigheden.

Vorm

Uit te printen op A3 of A4 formaat. Op de 4-bollen kunnen aantekeningen worden gemaakt.
A4 met overzicht van de 4-bollen met hulpvragen voor de zorgverlener.

Waar te vinden?

Ontwikkeld door /contactpersoon

Het4-bollen model is gebaseerd op de domeinen van de ‘International Classification of Funtioning, Disability and Health’ (ICF) een raamwerk voor gezondheid en menselijk functioneren, ontwikkeld door de World Health Organisation (WHO). De ICF-domeinen zijn vereenvoudigd en visueel weergegeven.

Organisaties die werken met methode / instrument

Zorggroep Cohesie
Bureau Dubois&vanRij

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Citaten over het 4-bollen model van deelnemers van de  pilot studie.

Aanvullende informatie uit Nivel inventarisatie:

Door handreiking en het hulpmiddel 4-bollen model kunnen patiënt en zorgprofessional samen doelen stellen en keuzes maken binnen mogelijkheden en onmogelijkheden van een patiënt. Dit is echter niet voldoende! Motivatie om iets aan de doelstellingen te doen moet ook meegenomen worden!

Met behulp van Bloem/Stalpers profiel worden 4 typen patiënten onderscheiden op basis van huidig gedrag, gepercipieerde valkuilen en weerstanden zodat begeleiding/ sturing van de professional op maat kan worden geboden bij bereiken van doelen. Profiel is gebaseerd op twee variabelen: mate van veronderstelde controle en mate van acceptatie en staan los van andere determinanten als leeftijd, opleiding lage SES etc.

De 4 profielen zijn:

  • Type 1: zelfbewust – autonoom;
  • Type 2: zoekende;
  • Type 3: weerstand;
  • Type 4: weinig bereidwillig om.
    Het profiel bepaalt welke coachende vaardigheden nodig zijn.

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’