Berichten

vragenlijst

ZorgMentality

Doel

Mentality model: geeft inzicht in de waarden van Nederlandse burgers en hoe deze waarden keuzes beïnvloeden.

Toelichting instrument

Het Mentality-model is een segmentatietool waarmee organisaties doelgroepen gerichter kunnen definiëren en beter kunnen begrijpen. Als input voor marketing en communicatiestrategieën.

Het model onderscheidt de Nederlandse samenleving in acht groepen burgers (mentality milieus) die overeenkomen  ten aanzien van waarden en wensen over maatschappelijke kwesties, werk, vrije tijd, consumeren, politiek en ouder worden.

De 8 typen zorg cliënten die onder te verdelen zijn in 3 clusters zorgconsumenten:

  • A) de minder zelfredzame zorgconsument. Hieronder vallen de volgzame, consumptiegerichte en gemaksgerichte  zorgcliënten;
  • B) de pragmatische zorgconsument waaronder vallen de luxegerichte, resultaatgerichte, kwaliteitsgerichte en eigenzinnige zorgcliënt;
  • C) de maatschappij kritische zorgconsument;

Per type zorgconsument wordt een beschrijving gegeven naar dagelijks leven/ belevingswereld, hoe men omgaat met gezondheid, het zorggebruik, de arbeidsmarkt en houding tan aanzien van ICT. Groepen of clusters worden gekoppeld aan persuasion tactics. Lijst van 17 tactics waarvan de relevantie wisselt per cluster.

Doelgroep(en)

Generiek
Aanvankelijk niet specifiek gericht op chronisch zieken maar op de algemene bevolking van 18 jaar en ouder;

Validatie en effectiviteit

De laatste jaren is aangetoond dat met een consistente en praktisch bruikbare segmentatie te maken is van de Nederlandse bevolking op basis van sociale milieus die een levenshouding en waardeoriëntatie delen.
Wordt momenteel (2016) gevalideerd voor chronisch zieken en mensen met psychische klachten.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Vorm

Lijst van 60 stellingen; schriftelijke afname thuis; Eigendom van Motivaction. Sinds 1998 wordt de lijst iedere twee jaar afgenomen.
Mentality-test: Individuen kunnen een individuele vragenlijst invullen waarna zij een persoonlijk ‘mentality’-profiel toegestuurd krijgen.

Waar te vinden?

Website: Motivaction

Kosten instrument

De vragenlijst en de voor de test ontwikkelde vraagstellingen vormen één geheel en zijn, net als het Mentality-model, eigendom van Motivaction. Het is derden niet toegestaan om de Mentality-vragenlijst (waaronder ook wordt verstaan individuele vraagstellingen) of het model te gebruiken voor interne of externe doeleinden zonder SCHRIFTELIJKE toestemming van Motivaction.

Ontwikkeld door /contactpersoon

Ontwikkelaar: Motivaction
Contactpersoon: Marcel Voorn / Fenneke Vegter: telefoon 020 58 98 883 of moti@motivaction.nl

Gebaseerd op Mentality, een onderzoeksmodel dat mensen groepeert naar hun levensinstelling en persoonlijke waarden. Het model is op eigen initiatief door onderzoeksbureau Motivaction ontwikkeld. Het terugbrengen van 8 typen zorgconsulenten naar 3 clusters komt voort uit onderzoek van Motivaction in opdracht van VWS: De zorgklant van morgen, wensen en behoeften in een veranderende samenleving (2005).

Organisaties die werken met methode / instrument

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Wat werkt bij wie? Een doelgroepbenadering bij innovaties in zorg en preventie (Motivaction-Utrecht 2009)

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’

vragenlijst

Prescan/zelfevaluatie en ‘Scan & Plan’

Doel

De twee instrumenten ‘Prescan’ en de ‘Scan & plan’ zijn hulpmiddelen om te komen tot effectieve implementatie van ondersteunde zelfzorg.

Toelichting instrument

Prescan: Zorggroepen kunnen op basis van de vragen in de prescan zelf een eerste beeld verkrijgen in welke ontwikkelingsfase zij zich bevinden, wat een volgende stap van implementatie is en welke aandachtspunten daarbij centraal staan. Het is een gespreksleidraad en heeft een praktische insteek en sluit aan bij de ervaringen in het veld en wat in de afgelopen periode ontwikkeld is op het terrein van ondersteunende zelfzorg.

Scan: Op verzoek en initiatief van de zorggroep bieden de partijen van ZO! de zorggroepen de mogelijkheid om een ‘scan & plan’ gesprek te voeren met een ‘consulent’. Dit gebeurt in de vorm van een intake en een (of meerdere) geleide workshop(s).

Voor zorggroepen die een stap verder willen zetten met ondersteunde zelfzorg heeft Zelfzorg Ondersteund een projectplan ontwikkeld. Dit projectplan is onderdeel van Scan & plan.

Doelgroep(en)

Zorggroepen
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Notitie met een uiteenzetting over de werkwijze bij de ‘Prescan’ en de ‘Scan & plan’

  • Prescan: overzicht van vragen m.b.t. de verschillende ontwikkelingsfases
  • Scan: aanbod vanuit Zelfzorg Ondersteund!

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Coöperatie Zelfzorg Ondersteund

Organisaties die werken met methode / instrument

Er zijn rond de 40 zorggroepen die zich hebben ingeschreven voor de Scan&Plan in 2016

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

methode

Gedeelde besluitvorming – artikel (2015)

Doel

In het artikel worden de principes van gedeelde besluitvorming (gezamenlijke besluitvorming) besproken. Ook geven de auteurs praktische tips voor de toepassing ervan.

Toelichting instrument

Het toepassen van de principes van gedeelde besluitvorming is in de praktijk niet zo eenvoudig. Zorgverleners denken vaak dat ze gedeelde besluitvorming toepassen, maar in veel gevallen ervaren patiënten dit niet zo. In het artikel ‘Gedeelde besluitvorming’ wordt een model voor gedeelde besluitvorming beschreven. Zowel voor enkelvoudige keuzes als meer complexe beslissingen. De auteurs onderscheiden 7 stappen die bedoeld zijn om een duidelijke structuur aan het gesprek te geven. Ook geven zij praktische tips en voorbeeldvragen.

  • Wat is gedeelde besluitvorming en wat levert het op?
  • Hoe pas ik gedeelde besluitvorming toe?
  • Welke competenties zijn nodig?
  • Welke hulpmiddelen zijn er?

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

n.v.t.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

N.v.t.

Vorm

Artikel

Waar te vinden?

Gedeelde besluitvorming. Ruth Pel-Littel en Haske van Veenendaal; Artikel uit Bijblijven, het nascholingstijdschrift voor huisartsen. © Bohn Stafleu van Loghum 2015. Published online: 29 September 2015.

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Drs. R. Pel-Littel en Drs. H. van Veenendaal

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

methode

A Taxonomy of Behavior Change Methods – Tables en figures

Doel

Een systematische review en overzicht met alle geïnventariseerde gedragsveranderingsmethodieken. Te gebruiken bij de keuze voor een in te zetten interventie of bij de ontwikkeling van een interventie.

Toelichting instrument

Het document ‘Tables en figures’, is één van de bijlagen bij het artikel ‘A Taxonomy of Behavior Change Methods; an Intervention Mapping Approach’ en bestaat uit 4 paragrafen:

  1. De abstract van de originele publicatie in Health Psychology Review;
  2. Een toelichting op het gebruik van de overzichtstabellen;
  3. De tabellen 1 t/m 15 waarin verschillende gedragsveranderingsmethoden worden uitgewerkt en een schematische weergave van de ontwikkeling en implementatie van een interventie.
  4. Referenties

Een aantal voorbeelden van de opgenomen methoden:

  • Methods to Change Awareness and Risk Perception
  • Methods to Change Habitual, Automatic and Impulsive Behaviors
  • Methods to Change Attitudes, Beliefs, and Outcome Expectations
  • Methods to Change Skills, Capability, and Self-Efficacy and to Overcome Barriers

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Theorie-based en evidence based

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Niet bekend

Vorm

Set van publicaties – artikelen

Waar te vinden?

  • Kok, G., Gottlieb, N. H., Peters, G.-J. Y., Mullen, P. D., Parcel, G. S., Ruiter, R. A. C., Fernández, M. E., Markham, C., & Bartholomew, L. K. (2015). A Taxonomy of Behavior Change Methods; an Intervention Mapping Approach. Health Psychology Review. DOI: 10.1080/17437199.2015.1077155
  • Tables en figures for A Taxonomy of Behavior Change Methods; an Intervention Mapping Approach
  • Achtergrondinformatie over Intervention Mapping

Kosten instrument

Gratis: artikelen gratis te downloaden

Ontwikkeld door /contactpersoon

G. Kok et al.

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Kok, G. (2014). A practical guide to effective behavior change: How to apply theory- and evidence-based behavior change methods in an intervention. European Health Psychologist, 16(5), 156-170.

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

methode

Gezamenlijk medisch consult – groepsconsult

Doel

Met het Gezamenlijk Medisch Consult (GMC) wordt kwalitatief hoogwaardige en tijdige zorg geboden aan een groep patiënten. Het toepassen van dit concept verbetert de voorlichting aan patiënten waardoor de patiënttevredenheid toeneemt. De zorgverlener krijgt meer tijd om dieper in te gaan op bijvoorbeeld de psychosociale en leefstijlaspecten.

Toelichting

Het Gezamenlijk Medisch Consult is een vorm van consultvoering waarbij 6 tot 12 patiënten tegelijkertijd worden gezien door een zorgverlener. De zorgverlener bespreekt met de patiënten één voor één het ziekteverloop en beantwoordt zijn of haar vragen. Het toepassen van dit concept verbetert het zelfmanagement en de tevredenheid van de patiënten. Doordat patiënten van anderen horen hoe zij een bepaald doel bereikt of een obstakel overwonnen hebben, worden mogelijke barrières voor gedragsverandering opgeheven.

  • Serie 1-op-1 consulten, in aanwezigheid van medepatiënten
  • Duur: 90 minuten
  • Aantal patiënten: 6-14
  • Volledige vervanging van het betreffende consult
  • Geen vervanging van alle 1 op 1 consulten
  • Géén voorlichtingsbijeenkomst
  • Vrijwillige deelname patiënten

Het concept van GMC wordt aangepast aan de eigen situatie, patiëntenpopulatie en het zorgverlenersteam. Enkele kenmerken zijn overal gelijk: het GMC is een volledige vervanging van een individueel consult en het GMC wordt uitgevoerd door een team, o.a. zorgverlener en groepsbegeleider.

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Onderzoek door Nivel naar ‘Gezamenlijk Medisch Consult: samen naar de dokter’. Ervaringen van patiënten en zorgverleners. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 153 (2009) A 828.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst

Vorm

Methode
Praktische handleiding

Waar te vinden?

  • Achtergrondinformatie – boek: Een praktische handleiding: Gezamenlijk medisch consult, Femke Seesing, Ilse Raats, 1e druk 28-11-2009; ISBN 9789031372430. Dit boek laat zien hoe een ‘GMC’ op te zetten aan de hand van een checklist en bespreekt alle voorwaarden van een succesvol gezamenlijk medisch consult.
  • Recensie van het boek: Gezamenlijk medisch consult. Een praktische handleiding

Kosten instrument

Boek: €15,-
Methode GMC: niet bekend

Ontwikkeld door /contactpersoon

Kwaliteitsinstituut CBO

Organisaties die werken met methode / instrument

Gezamenlijke Medische Consulten (GMC’s) worden sinds 2005 door zo’n 50 teams toegepast in de Nederlandse gezondheidszorg.

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

gezamenlijke besluitvorming

Gezamenlijke besluitvorming – achtergrondinformatie

Doel

Gezamenlijke besluitvorming stimuleert het proces waarin de patiënt wordt geholpen de juiste keuze te maken als het gaat om diagnostiek of behandeling. Gezamenlijke besluitvorming is een belangrijke pijler van goede zorg en het vergroten van de eigen regie van patiënten. Het sluit goed aan bij de wens en noodzaak om zelfmanagement te ondersteunen, waarin de patiënt meer regie en verantwoordelijkheid op zich neemt.

Toelichting

Gezamenlijke besluitvorming ofwel gedeelde besluitvorming ofwel shared decision. De samenwerkende landelijke partijen hebben gekozen de term gezamenlijke besluitvorming te hanteren.

Bij gezamenlijke besluitvorming stelt de zorgverlener veel open vragen, geeft en vraagt veel informatie, vraagt of de patiënt wil participeren in de besluitvorming en houdt expliciet rekening met diens omstandigheden en voorkeuren.

Drie stappen in gezamenlijke besluitvorming die de essentie ervan goed weergeven:

  • ‘Choice talk’ (het bespreken dat er keuzes zijn binnen het zorgproces),
  • ‘Option talk’ (het bespreken van de opties met bijbehorende voor- en nadelen, bijv. met gebruik van keuzehulpen) en
  • ‘Decision talk’ (het helpen van de patiënt om zijn eigen voorkeuren te ontdekken en samen een beslissing te nemen).

Van belang is dat gezamenlijke besluitvorming niet op één moment, maar op diverse momenten in het proces plaatsvindt.

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het goed inrichten en ondersteunen van het besluitvormingsproces de patiënten helpt. Ze zijn beter geïnformeerd, ze zijn zich meer bewust van de voor- en nadelen van bepaalde keuzes, ze voelen zich vaker tevreden en twijfelen minder over hun genomen beslissing (zie Cochrane-review). De meeste patiënten (70%) willen actief betrokken worden bij het nemen van belangrijke medische beslissingen; het overig deel (30%) laat de beslissing liever aan de zorgverlener over. Gezamenlijke besluitvorming levert meer patiënttevredenheid en een betere kwaliteit van leven op, en draagt bij tot een betere zorgverlener-patiëntrelatie. Patiënten die zelf beslissen, maken doorgaans een weloverwogen en medisch gezien verstandige keuze. Bij gezamenlijke besluitvorming stelt de zorgverlener veel open vragen, geeft en vraagt veel informatie, vraagt of de patiënt wil participeren in de besluitvorming en houdt expliciet rekening met diens omstandigheden en voorkeuren. (Informatie overgenomen van website www.zelfmanagement.com)

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst

Vorm

Achtergrondinformatie op websites

Waar te vinden?

  1. Thema ‘Gedeelde besluitvorming’ op de website Zelfmanagement.com:
  2. Thema ‘Samen beslissen’ op de website Kennisplein Chronische zorg : Factsheet: Introductie Samen Beslissen

Kosten instrument

N.v.t

Ontwikkeld door /contactpersoon

N.v.t.

Organisaties die werken met methode / instrument

Volgt

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Volgt

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

achtergrondinformatie

White papers – Persoonsgerichte zorg

Doel

Twee whitepapers beschrijven wat persoonsgerichte zorg is en geven een handleiding waarmee zorgverleners in hun eigen organisatie aan de slag kunnen.

Toelichting

  1. Het white paper ‘Wat is persoonsgerichte zorg?‘ Met dit white paper wil Vilans een basis bieden aan zorgverleners die aan de slag willen met een andere, integrale aanpak in de chronische zorg. Op dit white paper is een vervolg verschenen.
  2. Het white paper – Persoonsgerichte zorg – Hoe maak je een succes van persoonsgerichte zorg?: In het white paper beschrijven de auteurs een integrale aanpak in de vorm van het ‘Huis van persoonsgerichte zorg’. Een praktische handleiding waarmee zorgverleners en zorgmanagers in hun eigen organisatie aan de slag kunnen.

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

White paper / notitie

Waar te vinden?

Beide Whitepapers zijn op te vragen bij Vilans: Na het invullen van enkele persoonsgegevens ontvangt  u in uw mailbox een link naar de gratis pdf.

  1. Wat is persoonsgerichte zorg  (2013)
  2. Persoonsgerichte zorg, Hoe maak je een succes van persoonsgerichte zorg?,  (okt 2014)

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

  1. Vilans: Hans Vlek, Stannie Driessen, Lieke Hassink
  2. Vilans: Doortje Boshuizen, Jeanny Engels, Marloes Versleijen, Hans Vlek, Marjolein Rebel, Stannie Driessen

Organisaties die werken met methode / instrument

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

Laaggeletterdheid

Stappenplan aanpak laaggeletterdheid

Doel

Een leidraad om binnen de zorgorganisatie of -praktijk aan de slag te gaan met laaggeletterdheid bij patiënten.

Toelichting instrument

Het vijfstappenplan staat vol informatie en tips om structureel aandacht te besteden aan laaggeletterdheid bij patiënten. Een stappenplan met vijf thema’s:

  1. Strategie ontwikkelen;
  2. Bewustwording creëren;
  3. Signaleren en doorpakken;
  4. Communicatie aanpassen;
  5. Borgen in beleid.

De thema’s zijn stap voor stap te volgen, maar ook kunnen willekeurige stappen gekozen worden of naar eigen inzicht stappen combineren.

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Stappenplan en format projectplan

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Toolkit / handreiking

Handleiding Zorgen voor Zelfzorg

Doel

Een handleiding voor zorggroepen en zorgverleners vol met concrete tips en praktijkervaringen voor de implementatie van persoonsgerichte zorg.

Toelichting instrument

De kernboodschap van Zorgen voor Zelfzorg luidt: leer van eerdere ervaringen, sluit aan bij wat patiënten belangrijk vinden en besteed veel aandacht aan leren in de praktijk.

In de handleiding leest u:

  • Waarom het voor patiënten, zorgverleners en zorggroepen zo belangrijk is om meer aandacht te besteden aan zelfzorg.
  • Hoe zorggroepen ervaringsdeskundige patiënten goed kunnen betrekken.
  • Hoe zorgverleners en zorggroepen meer aandacht kunnen besteden aan leren in de praktijk.
  • Hoe zorgverleners, zorggroepen en het onderwijs meer kunnen samenwerken en waarom dat belangrijk is voor zelfzorg.
  • Hoe zorggroepen met behulp van 10 concrete stappen in 4-6 maanden, samen met zorgverleners en patiënten, een goede start kunnen maken met een nieuwe aanpak voor de implementatie van persoonsgerichte zorg.

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Handleiding,

Waar te vinden?

Handleiding Zorgen voor zelfzorg

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

  • In opdracht van ZonMw hebben de zorggroepen Eerstelijns Zorggroep Haaglanden (ELZHA), SGE uit Eindhoven en Zorggroep Almere en verschillende andere organisaties, samen met Vilans, Zelfzorg Ondersteund (ZO!) en InEen samengewerkt in de werkplaats zelfmanagement. De handleiding ‘Zorgen voor Zelfzorg’ is het eindproduct van deze werkplaats, die liep van augustus 2014 tot augustus 2015.
  • In het artikel ‘Duik niet meteen in oplossingen’ leest u hoe de werkplaats ‘Zelfmanagement in de praktijk’ aan de slag ging met zorgen voor zelfzorg.
  • Contactpersoon bij Vilans: Jeroen Havers

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Toolkit / handreiking

Z-scan: een zelfdiagnose instrument zelfmanagementondersteuning

Doel

Een zelfdiagnose instrument met als doel, het geven van handvatten om zelfmanagementondersteuning in de eigen zorgpraktijk te verbeteren.

Toelichting instrument

De z-scan kent 7 thema’s: Visie en attitude, Kennisoverdracht, Coaching, Wegwijzen voorzieningen, Beleid en organisatie, Zelfmanagement in het consult, Omgevingsfactoren en randvoorwaarden. Het zelfdiagnose-instrument is te gebruiken door zowel individuele zorgverleners als door een team van zorgverleners.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Het Z-scan, is opgebouwd uit twee delen. Deel 1 bestaat uit een aantal stellingen over de mate waarin de zorgprofessional, op dit moment, aandacht besteedt aan het stimuleren of verbeteren van zelfmanagement van patiënten binnen zijn huidige praktijk.
  • Score/uitkomst: Elke vraag binnen de verschillende thema’s heeft vier antwoordcategorieën. Invulinstructie voor de berekening en voor het rangschikken in een spinnenwebdiagram is aanwezig. Met het spinnenwebdiagram krijgt men inzicht op welke thema’s verbetering te behalen valt.
  • Benodigde tijd: schatting 10-15 minuten

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Notitie in PDF, 7 blz

Waar te vinden?

Z-scan

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Ontwikkeld in het kader van het Landelijke Actieprogramma Zelfmanagement (LAZ – 2008-2012),CBO, Matthijs Zwier.
De vragen in de Z-scan zijn gebaseerd op het Generiek Model Zelfmanagement

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016