Berichten

'vragenlijst'

CES D / Center for Epidemiological Studies – Depression

Doel

Een signaleringsvragenlijst voor depressieve klachten. Bij verdenking op depressieve klachten in kaart brengen de mate van aanwezigheid van de gevoelens van depressie.

Toelichting instrument

De CES-D bestaat uit 20 stellingen. Voor iedere stelling geeft de patiënt aan hoe vaak deze op hem of haar van toepassing is in de afgelopen week (zelden of nooit, soms of weinig, regelmatig, meestal of altijd).

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    De patiënt kan de vragenlijst thuis invullen.
  • Score/uitkomst:
    De score van de signaleringsvragenlijst geeft een indicatie voor de ernst van eventuele problematiek. Deze score kan vertaald worden naar: geen (aanwijzingen voor) depressieve klachten, aanwijzing voor milde depressieve klachten, aanwijzing voor matige-ernstige depressieve klachten.
  • Benodigde tijd:
    Het invullen van de vragenlijst kost ongeveer 5-7 minuten, het bespreken 15 minuten.

Doelgroep(en)

Generiek
Volwassenen
Psychisch welbevinden
Psychiatrische adolescenten / jongeren

Validatie en effectiviteit

Gevalideerd
Vragenlijst is specifiek gericht op depressieve stemming, met goede screeningseigenschappen, eenduidige cut-off scores en eenvoudige interpretatie met indicatie voor verder beleid.
Toelichting op validatie en betrouwbaarheid: Het meten van symptomen van depressie met de CES-D
Opgenomen in:  NDF Richtlijn Signalering en monitoring van depressieve klachten
Bewezen geschiktheid voor mensen met type 1 of type 2 diabetes.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Gewenst is een training of nascholing gericht op het herkennen van depressieve klachten, het omgaan met de signaleringsvragenlijsten, meer specifiek op effectieve communicatie/counselingsvaardigheden en op inzicht in de juiste verwijsmogelijkheden afhankelijk van de door de patiënt aangegeven problematiek (uit NDF Richtlijn)

Vorm

Vragenlijst

Waar te vinden?

Vragenlijst in NDF richtlijn: CES-D

Kosten instrument

Gratis

Organisaties die werken met methode / instrument

Albert Schweitzer Ziekenhuis diabetespoli
VUmc

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Ervaring Albert Schweitzer Ziekenhuis: zie bijlage 7 in de Richtlijn Signalering en monitoring van depressieve klachten
Evaluatierapport proefimplementatie richtlijn Signalering en monitoring van depressieve klachten bij DM, hoofdstuk 4
Handreiking implementatie: Richtlijn Signalering en monitoring van depressieve klachten bij mensen met diabetes

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

vragenlijst

Vier Dimensionale Klachtenlijst: 4DKL

Doel

Het in kaart brengen en vervolgen van de meest voorkomende psychische klachten van individuele patiënten. Een vragenlijst voor het meten van distress, depressie, angst en somatisatie.

Toelichting instrument

De vragenlijst (een zelfinvullijst) betreft verschillende klachten en verschijnselen, totaal 50 items met de volgende subcategorieën: distress (16 items); depressie (6 items); angst (12 items); somatisatie (16 items).

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    De patiënt geeft aan hoe vaak hij de gevraagde klachten of verschijnselen de afgelopen week heeft gehad en kiest voor één van de mogelijke antwoorden.
  • Score/uitkomst:
    Beantwoording met: ‘nee’ (0 punten), ‘soms’ (1 punt), ‘regelmatig’, ‘vaak’, ‘heel vaak’ of ‘voortdurend’ (allemaal 2 punten).
  • Benodigde tijd:
    Invullen vragenlijst: 5 tot 10 minuten

Doelgroep(en)

Generiek
Psychisch welbevinden
Volwassenen
Jongeren (vanaf 15 jaar)
POH-GGZ

Validatie en effectiviteit

Gevalideerd: valide en betrouwbaar.

Meer informatie:

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst: de 4DKL is beschikbaar voor psychologen en psychiaters, huisartsen, bedrijfsartsen en fysiotherapeuten/ POH GGZ

Vorm

Vragenlijst

Waar te vinden?

Vragenlijst 4DKL

Kosten instrument

Geen kosten

Contactpersoon

Author: Berend Terluin, MD, PhD

Organisaties die werken met methode / instrument

Wordt binnen veel huisartsenpraktijken gebruikt.

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Artikel in Huisarts en Wetenschap: De Vierdimensionale Klachtenlijst (4DKL) spoort psychische problemen op

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

'vragenlijst'

PHQ-9 / Patiënt Health Questionaire-9 / Patiënten gezondheidsvragenlijst-9

Doel

Bij verdenking op depressieve klachten in kaart brengen de mate van aanwezigheid van de gevoelens van depressie. De lijst is niet geschikt om de diagnose depressieve klachten of depressie te stellen; dit vergt aanvullende diagnostiek. Het is een verkorte versie van de Patiënt Health Questionnaire , waarbij enkel de DSM IV criteria voor depressie worden nagevraagd.

Toelichting instrument

De PHQ-9 vragenlijst bestaat uit 9 vragen over de ernst van depressieve klachten aan de hand van de DSM IV criteria waarbij maximaal 27 punten gescoord wordt.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Neem de vragenlijst samen de patiënt door of laat de patiënt het vooraf zelf invullen.
  • Score/uitkomst: Hoe hoger de score hoe groter de aanwijzingen voor depressieve klachten. Een score van 10 of hoger wordt door de ontwikkelaars gezien als een sterke aanwijzing voor klinisch relevante depressieve klachten.
  • Benodigde tijd: Invullen van de vragenlijst is 3-5 minuten.

Doelgroep(en)

Generiek
Psychisch welbevinden
Diabetes
Volwassenen

Validatie en effectiviteit

Gevalideerd.
Bewezen geschiktheid voor mensen met type 1 of type 2 diabetes.
Opgenomen in:  NDF Richtlijn Signalering en monitoring van depressieve klachten
Opgenomen in: NHG standaard Depressie – tweede herziening; Zie noot 24: Vragenlijsten en ernstschalen: 4DKL, BDI-II en PHQ-9

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing is gewenst gericht op het herkennen van depressieve klachten, omgaan met signaleringsvragenlijsten, communicatie/ counselingsvaardigheden en inzicht in de verwijsmogelijkheden.

Vorm

Vragenlijst

Waar te vinden?

De PHQ-9 vragenlijst
PHQ-vragenlijst in de bijlage Signaleringsvragenlijsten bij diabetes en depressieve klachten – NDF

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Ontwikkeld in de VS voor huisartspraktijk/algemene bevolking (1999)

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Informatie in:
Evaluatierapport proefimplementatie richtlijn Signalering en monitoring van depressieve klachten bij DM, hoofdstuk 4
Handreiking implementatie: Richtlijn Signalering en monitoring van depressieve klachten bij mensen met diabetes
Artikel: Diabetes en depressie: wat doen we ermee? Tijdschrift voor praktijkondersteuning 2014, nummer 3:72-74

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: januari 2016