Berichten

vragenlijst

Selfmanagement Ability Scale

Doel

Een zelfrapportage instrument voor het meten van zelfmanagementvaardigheden: De SMAS-18 en de SMAS-30.

Toelichting

De SMAS-30 meet zes zelfmanagementvaardigheden bij ouderen zowel afzonderlijk als in een totaalscore. Het betreft een zelfrapportage instrument. De periode waarover gevraagd wordt kan variëren, bijvoorbeeld de laatste maand of de laatste drie maanden. Zes subschalen worden onderscheiden van elk vijf items:

  • Initiatief nemen,
  • Self-efficacy,
  • Investeren,
  • Perspectief,
  • Multifunctionaliteit,
  • Variëteit

Het instrument is ontwikkeld om te bepalen of ouderen in aanmerking komen voor een cursus op het gebied van zelfmanagement (GRIP en GLANS cursussen voor kwetsbare ouderen) en of deze  cursussen voor ouderen leiden tot een toename in zelfmanagementvaardigheden. Verder is het instrument voor zover bekend niet gebruikt om tot doelgroepensegmentatie te komen binnen de zorg.

Uitgebreide toelichting

Doelgroep(en)

Kwetsbare ouderen en diverse groepen chronisch zieken

Validatie en effectiviteit

Betrouwbaarheid en validiteit is goed zowel van de SMAS-30 als SMAS-18

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Vorm

Vragenlijst met stellingen en 6 puntsschaal van ‘nooit tot heel vaak’

Waar te vinden?

SMAS 30 – vragenlijst

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

Nardi Steverink, Universiteit Groningen

Achtergrondinformatie over de ontwikkeling:
De gedachte is dat goede zelfmanagementvaardigheden ouderen beter in staat stellen om zo lang mogelijk de regie over hun leven te houden en welbevinden te creëren en te behouden. De zelfmanagement-vaardigheden zijn gerelateerd aan de dimensies van welbevinden zoals die beschreven zijn in de theorie van zelfmanagement van welbevinden. (Steverink et a;., 2005)

Organisaties die werken met methode / instrument

Nardi Steverink heeft, samen met anderen het GRIP&GLANS® Programma ontwikkeld. Het GRIP&GLANS Programma richt zich op het versterken van de eigen regie (GRIP) en het welbevinden (GLANS) van mensen in de tweede levenshelft. Het programma omvat zowel fundamenteel onderzoek als het toepassen en implementeren in de praktijk van de onderzoeksresultaten. Binnen het GRIP&GLANS® Programma zijn tot nu toe twee cursussen ontwikkeld, die wetenschappelijk zijn geëvalueerd en effectief gebleken, namelijk:

  • De GRIP&GLANS huisbezoeken, voor kwetsbare oudere mannen en vrouwen
  • De GRIP&GLANS groepscursus, voor sociaal kwetsbare 55+ vrouwen

Voor meer informatie zie website van N Steverink en de website Grip&Glans

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’

patientprofiel

‘Behoefte als kompas, de oudere aan het roer’

Doel

Screeningsinstrument voor grotere groepen ouderen met als doel passende ondersteuning te bieden. Met het screeningsinstrument kunnen leefplezier, kwetsbaarheid en zorgvraag beter gedefinieerd worden.

Toelichting instrument

Schriftelijke lijst die door oudere zelf in te vullen is. Bestaat uit 39 vragen met subvragen over de volgende onderwerpen: algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid en ziekte, relaties, zelfredzaamheid, gebruik gezondheidszorg en welbevinden.

5 profielen van ouderen: Deze profielen hebben niet zozeer met aandoening of leeftijd te maken maar meer met welbevinden, complexiteit van de zorgvraag en kwetsbaarheid van ouderen. De profielen zijn:

  1. vitaal : ouderen zijn zelfstandig en voelen zich gezond;
  2. moeite met ouder worden: ouderen die zelfstandig zijn mara met psychosociale klachten; 
  3. lichamelijke en mobiliteitsklachten: deze groep heeft vooral problemen met dagelijkse activiteiten;
  4. multi-domein problemen : deze groep ouderen heeft diverse problemen en is minder zelfredzaam;
  5. extreem kwetsbaar: veel problemen, niet meer zelfredzaam.

 Afhankelijk van het profiel kan voor een bepaalde behandeling of begeleiding gekozen worden. Er zijn zorgmodules geformuleerd. Er wordt gedacht in modulaire zorg. Door ouderen met vergelijkbare vragen en problemen te bundelen, kan ketenzorg aangeboden worden op basis van zorgbehoeften in plaats van leeftijd of aandoening;

Doelgroep(en)

Volwassenen / ouderen > 65 jaar
Generiek

Validatie en effectiviteit

Gevalideerd: Profielen zijn robuust en gevalideerd in twee grootschalige bevolkingsonderzoeken.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Vorm

Vragenlijst
‘Welnu begeleidt huisartspraktijken, indien gewenst, bij afname van screening en selectie zorgmodules via een 7 stappenplan.

Waar te vinden?

Website Welnu

Kosten instrument

Ontwikkeld door /contactpersoon

Welnu (samenwerking UCMG, Espiria en Menzis);

De basis vormen de bestaande vragenlijsten zoals de Groningen Frailty Indicator; INTERMED-Elderly Self Assessment; Groningen Welbevinden indicator.
Door mensen eerst beter te leren kennen, kunnen we de persoon achter de patiënt zien en centraal stellen. Dat helpt om meer vraag gestuurd te werken en een gedifferentieerd aanbod te formuleren. Op basis van gesprekken/ interviews met ouderen in diverse werkplaatsen (thuiszorg, huisartspraktijk, Wmo-loket, ouderenbond etc.) zijn de vijf profielen samengesteld.

Organisaties die werken met methode / instrument

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Momenteel (2016)  wordt onderzoek uitgevoerd naar succes- en faalfactoren van de zorgmodules waarbij gekeken wordt naar resultaten, draagvlak, financiering en onderlinge afstemming.

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijgewerkt juli 2017: met informatie NIVEL ‘Inventarisatie meetinstrumenten zelfmanagementondersteuning’

Laaggeletterdheid

Health communicator

Doel

Met de Health Communicator kunnen patiënten in hun eigen taal het consult bij de zorgverlener voorbereiden. De zorgverlener gebruikt deze informatie om een gericht consult te voeren. Na afloop van het consult ontvangen patiënten via de Health Communicator informatie in hun eigen moedertaal.

Toelichting instrument

Een meertalig anamnese en video-voorlichtingssysteem, dat direct rapporteert aan HIS, KIS of ZIS. De Health Communicator vertaalt bestaande vragenlijsten en voorlichtingsmateriaal in de taal van de patiënt.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Voorbereiding consult: voor aanvang van het consult wordt de patiënt verzocht een digitale vragenlijst in zijn of haar moedertaal in te vullen, met betrekking tot de hulpvraag. Deze vragenlijst kan zowel thuis als in de praktijk of kliniek worden ingevuld op de computer.
    Na het consult: de zorgverlener kan de patiënt via het Health Communicator netwerk voorzien van aanvullende informatie in de vorm van videomateriaal op maat (bv informatie uit Thuisarts.nl)
  • Vragen en antwoorden worden weergegeven in woord en in beeld waardoor Health Communicator ook door slechthorende, laaggeletterde of slechtziende patiënten gebruikt kan worden.
  • Er zijn verschillende pakketten: HA-pakket, POH-pakket, Diabetes / Astma/COPD/ Ouderen-pakket.

Doelgroep(en)

Volwassenen
Ouderen
Laaggeletterden
Niet-Nederlandstaligen
Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Instructie gewenst

Vorm

Multimediale digitale omgeving

Waar te vinden?

Nedtalk Nederland: Health Communicator

Kosten instrument

Niet bekend

Ontwikkeld door /contactpersoon

Ontwikkeld door Hans Nederhof, huisarts in Amsterdam en Ned-talk .

Organisaties die werken met methode / instrument

Gezondheidscentrum Banne Buiksloot in Amsterdam-Noord

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: maart 2016

voorbereiding consult

Folder: Is alles besproken, voor NU, ZO en LATER?

Doel

Het instrument bestaat uit een vragenlijst aan de hand waarvan ouderen voor zichzelf kunnen nagaan hoe het met hen gaat, en wat ze belangrijk vinden voor de toekomst op kortere en langere termijn.

Toelichting instrument

Via de kaart worden ouderen gestimuleerd om onderwerpen te bespreken met anderen zodat er oplossingen komen voor problemen en wensen zoveel mogelijk worden vervuld. Zeven vragen die de patiënt door kan nemen voorafgaand aan het gesprek:

  1. Heb ik een goede woning?
  2. Hoe gaat het lichamelijk met me?
  3. Heb ik zorgen?
  4. Heb ik genoeg steun om mij heen?
  5. Wat wil ik in de toekomst?
  6. Kan ik mijn eigen beslissingen nemen?
  7. Zijn er nog meer dingen die belangrijk zijn voor mij?
  8. Hoe tevreden ben ik met mijn leven? Kan ik zelf nog iets doen om mijn leven beter te maken?
  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Geef de vragenlijst aan de cliënt. Motiveer de cliënt om na te denken over de vragen. Uit de antwoorden kan een lijstje met onderwerpen komen dat hij verder wil bespreken met naasten, mantelzorger, huisarts, overige hulpverleners en de gemeente. Stimuleer de cliënt die gesprekken ook aan te gaan en bied waar nodig ondersteuning

Doelgroep(en)

Generiek
Ouderen
Oudere migranten

Vorm

Folder

Waar te vinden?

Folder (2015): Is alles besproken, voor NU, ZO en LATER?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016