Berichten

Laaggeletterdheid

Suiker in Eigen Hand (in ontwikkeling)

Doel

In het project  ‘Suiker in Eigen Hand’ is een praktisch en visueel ingericht handboek voor de beperkt gezondheidsvaardige diabetespatiënt in ontwikkeling. Het doel van het project is het bevorderen van zelfmanagement van laagopgeleide diabetespatiënten.

Toelichting instrument

In het handboek worden patiënten op een beeldende manier meegenomen en wordt stap voor stap uitgelegd wat diabetes is, met welke verschillende zorgverleners ze te maken krijgen, wat ze daar kunnen verwachten en wat ze zelf kunnen en moeten doen. Zie ook: Handboek voor de patiënt: Ik heb diabetes, wat kan ik doen? 

  • Het handboek bestaat uit drie delen:
    • Deel 1. Ziekte en lichaam: Eenvoudige uitleg over diabetes in eenvoudige platen plus informatieve teksten. Dit onderdeel zal ook opgenomen worden in ‘Begrijp je lichaam’.
    • Deel 2. Wat kan ik zelf doen?
      Gericht op het stimuleren van zelfmanagement vaardigheden
    • Deel 3. Met welke zorgverleners heb je te maken als diabetespatiënt.
  • Handreiking voor de POH (hoe te werken met het handboek bij een beperkt gezondheidsvaardige patiënt)
  • Trainingsmodule: Coachende vaardigheden voor de huisartsenpraktijk (m.n. POHers)

Doelgroep(en)

Diabetes
Laaggeletterden
Beperkte gezondheidsvaardigheden
Zorgverleners – Praktijkondersteuner

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst: er wordt een trainingsmodule ontwikkeld door Pharos

Vorm

  • Handboek
  • Handreiking POH
  • Traningsmodule: Coachende vaardigheden voor de huisartsenpraktijk

Waar te vinden?

Nog in ontwikkeling: zie website Pharos

Ontwikkeld door /contactpersoon

  • Materialen worden ontwikkeld in samenwerking met de NHG en de Stichting Voorlichters Gezondheid en in afstemming met laagopgeleide diabetespatiënten en POHers. Het wordt getest in een aantal huisartspraktijken.
  • Samenvatting: Suiker in eigen hand – Looptijd: januari 2015-december 2016
  • Contactpersoon: Hester van Bommel, Pharos

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Toolkit / handreiking

Handreiking Zelfmanagement en beperkte gezondheidsvaardigheden

Doel

Aanbieden van een methodiek aan huisartsenpraktijken en gezondheidscentra t.b.v. een stapsgewijze aanpak om zelfmanagement bij mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden te bevorderen.

Toelichting instrument

De methodiek is beschreven in een handreiking. Deze bestaat uit 9 praktische stappen en een werkboek voor een teamplan. Hiermee kunnen (toekomstige) eerstelijns zorgverleners zelfmanagementondersteuning voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden stap voor stap organiseren. Naast veel praktische informatie staat de handreiking boordevol tips, verwijzingen naar hulpmiddelen, websites, verdieping en praktijkcases.

U kunt het document voor verschillende doeleinden gebruiken:

  • Als inkijkje in zelfmanagement en gezondheidsvaardigheden (deel 1).
  • Ter voorbereiding met je team, zoals voor het teamplan, het achterhalen doelgroep en inrichten wachtkamer (deel 2).
  • Als naslagwerk voor de route die de patiënt in je praktijk doorloopt met hulpmiddelen voor de voorbereiding op het consult, zelfmanagementondersteuning en tips voor goede gespreksvoering (deel 3).
  • Ter evaluatie met het team (deel 4).

Doelgroep(en)

Zorgverleners in de huisartspraktijk, zoals huisarts, praktijkondersteuner, praktijkassistente, diëtist en fysiotherapeut.

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Brochure – 50 pagina’s

Waar te vinden?

Op te vragen via het Kennisplein Chronische zorg

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Vilans, patiënten, zorgverleners, Alliantie Gezondheidsvaardigheden en de NHG
Contactpersonen: Evianne Wijenberg of Jeanny Engels,

De methodiek is in de ‘testfase’. Op basis van de ervaringen wordt de methodiek verder aangescherpt.

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Artikel uit de POH, Juni 2015  : Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden, geen doorsnee patiënt

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Toolkit / handreiking

Handreiking voor de aanpak van laaggeletterdheid – GGD Nederland

Doel

Leidraad voor het herkennen, omgaan met en doorverwijzen van laaggeletterden door medewerkers van de GGD’en. De handreiking biedt inspiratie voor zorgverleners die alert willen zijn op laaggeletterdheid (2011).

Toelichting instrument

De handreiking biedt vijf praktische aanbevelingen met diverse tips voor de zorgverleners:

  1. Stel een coördinator aan;
  2. Vergroot uw kennis;
  3. Herken en verwijs door;
  4. Integreer de aanpak in uw dagelijks werk;
  5. Maak uw communicatie toegankelijk.

Veel verwijzingen (links) naar andere websites in de brochure werken helaas niet.

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Brochure, 8 pagina’s

Waar te vinden?

Handreiking voor de aanpak van laaggeletterdheid

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Deze Handreiking kwam tot stand door een samenwerking van GGD Nederland en Stichting Lezen & Schrijven (2011).

Organisaties die werken met methode / instrument

GGD’en Nederland

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Laaggeletterdheid

Laaggeletterdheid – Leidraad voor doorverwijzers

Doel

Deze informatieve brochure biedt een handreiking om signalen van laaggeletterdheid te herkennen, laaggeletterdheid bespreekbaar te maken en de doelgroep te verwijzen naar het volwassenenonderwijs.

Toelichting instrument

De brochure bevat een gespreksleidraad bij wat je kunt doen als je ontdekt dat iemand laaggeletterd is. Verder biedt deze brochure achtergrondinformatie over het verschijnsel laaggeletterdheid met de volgende items:

  • Begripsbepaling
  • Om welke mensen gaat het?
  • Risicofactoren
  • Laaggeletterdheid als probleem
  • Terug naar school: drempels en motieven
  • Het lees- en schrijfonderwijs
  • Persoonlijke verhalen van cursisten

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Brochure

Waar te vinden?

Laaggeletterdheid. Leidraad voor doorverwijzers

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

De brochure is in 2005 oorspronkelijk samengesteld in het kader van het Landelijke Actieplan Alfabetisering Autochtone Nederlanders, 2003-2006. De derde druk van de brochure is tot stand gekomen in het kader van het Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006-2010: ‘Van A tot Z betrokken’ van de Directie BVE van OCW.

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Zie blz 37 uit de brochure

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

communicatie

10 tips voor gezamenlijke besluitvorming

Doel

10 tips voor de zorgverlener voor een meedenkende en coachende stijl van communiceren.

Toelichting instrument

Overzicht en/of checklist van aandachtspunten voor de zorgverlener m.b.t. zijn attitude en communicatie wanneer het gaat om gezamenlijke besluitvorming. De tips helpen de zorgverlener op weg.

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Overzicht (A4) met 10 tips

Waar te vinden?

Samen beslissen: 10 tips

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Vilans 2013

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

gezamenlijke besluitvorming

9 tips om samen te beslissen in de spreekkamer

Doel

Negen tips voor de zorgverlener, die als adviseur, behandelaar en coach, samen met de patiënt beslist en kiest voor een behandeling.

Toelichting instrument

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Overzicht van aandachtspunten voor de zorgverlener om het consult vorm te geven en te komen tot gezamenlijke besluitvorming met de patiënt.

Doelgroep(en)

Zorgverlener

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Overzicht met 9 aandachtspunten

Waar te vinden?

9 tips om samen te beslissen in de spreekkamer

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

De 9 tips zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek van Kissling en Hamann (2008) en Van Staveren (2011).
Contactpersoon: Vilans: J. Engels

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Toolkit / handreiking

Handreiking – Gezamenlijke besluitvorming over doelen en zorgafspraken

Doel

Het doel van de handreiking “Gezamenlijke besluitvorming over doelen en zorgafspraken” is het ondersteunen van het proces van gezamenlijke besluitvorming over doelen en zorgafspraken tussen een zorgprofessional in de huisartsenpraktijk (huisarts of praktijkondersteuner) en een patiënt met één of meerdere chronische aandoeningen.

Veel huisartsen en praktijkondersteuners zijn enthousiast over gezamenlijke besluitvorming, merkten het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en InEen, de koepel van de georganiseerde eerste lijn, na het publiceren van de handreiking Gezamenlijke besluitvorming. Maar in de praktijk blijkt er meer nodig dan een handreiking alleen. Ter ondersteuning ontwikkelden zij daarom daarnaast de leergang Professionele effectiviteit in persoonsgerichte zorg.

Toelichting

Deze handreiking gezamenlijke besluitvorming (aanpak) kent 4 fasen:

  • Voorbereiden consult
  • Samen doelen stellen:
    a Exploreren (patiëntperspectief)
    b Informeren (zorgverlenersperspectief)
    c Doelen formuleren
  • Samen zorgafspraken maken
    a Keuzeproces toelichten
    b Opties bespreken
    c Besluiten nemen
  • Afspraken uitvoeren en evalueren

Per onderdeel vindt u een korte uitleg, mogelijke acties van de zorgprofessional en verwijzingen naar voorbeelden van instrumenten/technieken. Ook bevat het document vier voorbeeld-casussen ter illustratie.

De verschillende instrumenten kunt u ook terugvinden in deze ‘Instrumentenkiezer’.

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Huisarts
Praktijkondersteuner

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Handreiking, notitie

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

InEen, Zuyd Hogeschool en Universiteit Maastricht, in samenwerking met de Ondernemende Huisarts, het NHG, Huisartsopleiding VUmc en NCPF, en in opdracht van het Zorginstituut Nederland.
Contactpersonen:
Ramon Daniëls – PhD Zuyd Hogeschool
Frederik Vogelzang – Programmamanager InEen
Job den Boer – Nederlands Huisartsen Genootschap

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Artikel: Handreiking voor een persoonsgericht consult 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: december 2017

Toolkit / handreiking

Toolkit Persoonsgerichte Zorg: Samen beslissen

Doel

De toolkit biedt de zorgverlener én patiënt handvatten voor het toepassen van persoonsgerichte zorg.

Toelichting instrument

Persoonsgerichte zorg helpt mensen met een chronische ziekte beter omgaan met hun aandoening. Niet de ziekte staat centraal, maar het functioneren en de leefstijl. Voor veel zorgverleners vraagt persoonsgerichte zorg (deels) om een andere manier van werken. De relatie tussen patiënt en zorgverlener verandert. Van de patiënt wordt een actievere rol verwacht, terwijl de zorgverlener steeds meer als coach fungeert. In deze toolkit vindt u enkele instrumenten die ondersteunend zijn aan dit proces.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    De toolkit bevat twee gesprekshandleidingen ‘Samen beslissen’ voor een persoonsgericht consult. Eén voor de eerstelijns zorgverlener en één voor de patiënt. Beide handleidingen hebben dezelfde gespreksopbouw en volgen de drie stappen die de kern vormen van persoonsgerichte zorg:
    1. Agenda bepalen
    2. Doelen en acties formuleren
    3. Vervolgstappen organiseren

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Generiek

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

direct inzetbaar

Vorm

Brochure / toolkit  met:
– Gesprekshandleiding voor eerstelijns zorgverleners
– Gesprekshandleiding voor patiënten
– Formulier doelen, acties en vervolgstappen

Waar te vinden?

Toolkit Persoonsgerichte Zorg

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Vilans samen met experts, zorgverleners en patiënten.

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

 Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Zorgplan

Generiek Individueel Zorgplan – model

Doel

Beschrijving van een plan van eisen voor een generiek IZP en een model voor registratie voor ontwikkeling en toepassing in de eerste lijn (2014).

Toelichting instrument

In de notitie: ‘Plan van eisen generiek Individueel ZorgPlan’ wordt uiteengezet:

  • Plan van eisen voor een generiek IZP
  • De uitgangspunten
  • Waaraan moet een generiek IZP voldoen
  • De modules (verzamelen gegevens; verzamelen onderzoeksgegevens; analyse en diagnosestelling, doelstellingen en gezamenlijke besluitvorming; maken van concrete afspraken; cyclisch uitvoeren, monitoren, evalueren en bijstellen IZP)
  • Randvoorwaarden voor succesvolle implementatie

Doelgroep(en)

Zorgverleners (1e lijn)

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Niet van toepassing

Vorm

Rapport / Factsheet

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Het NHG heeft -in samenwerking met Vilans, het NPCF, een aantal patiënten en brancheorganisaties en softwareleveranciers- een plan van eisen opgesteld voor een individueel zorgplan (IZP).

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

 

Laaggeletterdheid

Toolkit ‘Gezonde Taal, omgaan met laaggeletterdheid in de zorg’

Doel

De toolkit biedt zorgverleners informatie over de risico’s voor patiënten en misverstanden die kunnen ontstaan als patiënten onvoldoende geletterd zijn. Daarnaast bevat de toolkit richtlijnen voor begeleiding van patiënten en een methode waarmee poliklinieken hun proces beter kunnen inrichten op laaggeletterden.

Toelichting instrument

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    de toolbox bestaat uit een aantal losse kaarten en praktische hulpmiddelen die direct in de praktijk gebruikt kunnen worden.  De zorgverlener kiest zelf hoe en waarmee hij aan de slag gaat. Aan de hand van vragen over wat de zorgverlener wil bereiken, krijgt hij advies over de in te zetten hulpkaarten en/of hulpmiddelen.
  • Inhoud:  De toolkit bevat drie soorten kaarten:
    – Laaggeletterdheid in de zorg (2 kaarten)
    – Zicht op laaggeletterdheid (4 kaarten)
    – Aan de slag (3 kaarten)

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Verschillende advieskaarten met een handleiding

Waar te vinden?

Webpagina Toolkit Gezonde Taal – UMC
Toolkit Gezonde Taal (PDF)
Handleiding Toolkit Gezonde Taal

Kosten instrument

Gratis

Contactpersoon

Mw J. van der Giessen, afd. Patiëntencommunicatie (tekstadvies en onderzoek)
tel: 088 75 587 19 (dinsdag en donderdag aanwezig)

Organisaties die werken met methode / instrument

In gebruik bij UMC Utrecht.
Voor meer informatie: UMC Utrecht Gezondheidsvaardigheden

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016