Berichten

Toolkit / handreiking

Z-scan: een zelfdiagnose instrument zelfmanagementondersteuning

Doel

Een zelfdiagnose instrument met als doel, het geven van handvatten om zelfmanagementondersteuning in de eigen zorgpraktijk te verbeteren.

Toelichting instrument

De z-scan kent 7 thema’s: Visie en attitude, Kennisoverdracht, Coaching, Wegwijzen voorzieningen, Beleid en organisatie, Zelfmanagement in het consult, Omgevingsfactoren en randvoorwaarden. Het zelfdiagnose-instrument is te gebruiken door zowel individuele zorgverleners als door een team van zorgverleners.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Het Z-scan, is opgebouwd uit twee delen. Deel 1 bestaat uit een aantal stellingen over de mate waarin de zorgprofessional, op dit moment, aandacht besteedt aan het stimuleren of verbeteren van zelfmanagement van patiënten binnen zijn huidige praktijk.
  • Score/uitkomst: Elke vraag binnen de verschillende thema’s heeft vier antwoordcategorieën. Invulinstructie voor de berekening en voor het rangschikken in een spinnenwebdiagram is aanwezig. Met het spinnenwebdiagram krijgt men inzicht op welke thema’s verbetering te behalen valt.
  • Benodigde tijd: schatting 10-15 minuten

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Notitie in PDF, 7 blz

Waar te vinden?

Z-scan

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Ontwikkeld in het kader van het Landelijke Actieprogramma Zelfmanagement (LAZ – 2008-2012),CBO, Matthijs Zwier.
De vragen in de Z-scan zijn gebaseerd op het Generiek Model Zelfmanagement

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

communicatie

Checklist communicatie en participatie allochtonen

Doel

Checklist voor communicatie en participatie allochtone doelgroepen.  Deze checklist biedt praktische tips voor communicatie met allochtonen, met name wordt ingegaan op de Turkse en Marokkaanse groepen.

Toelichting instrument

De checklist beschrijft 4 stappen:

  • Definieer de doelgroep en sociale kaart
  • Maak gebruik van intermediairs
  • Communicatiemiddelen
  • Benaderen van organisaties

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Notitie en checklist in de vorm van een schema

Waar te vinden?

Checklist communicatie en participatie allochtonen

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

De Gemeente Utrecht en het adviesbureau voor intercultureel management MEX-IT hebben de checklist samen ontwikkeld voor Turkse en Marokkaanse bewonersgroepen.

Organisaties die werken met methode / instrument

Meerdere gemeenten die deze werkwijze en checklist hanteren.

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

achtergrondinformatie

Handreiking Ethische dilemma’s bij zelfmanagement

Doel

Deze handreiking is bedoeld voor zorgverleners die betrokken zijn bij het ondersteunen van zelfmanagement en daar in de praktijk ethische dilemma’s bij ondervinden. De handreiking geeft geen antwoorden hoe deze dilemma’s op te lossen. Een dilemma ontstaat juist omdat er geen eenduidige oplossing voor handen is. Deze handreiking is bedoeld om deze discussie te ondersteunen.

Toelichting instrument

  1. Introductie: beroepsethiek in de gezondheidszorg
  2. Een korte uiteenzetting van het begrip zelfmanagement in de chronische zorg.
  3. Aan de hand van casussen worden vijf dilemma’s besproken die verpleegkundigen en patiënten ervaren bij zelfmanagement(ondersteuning).
  4. Beschrijving van een methode die gebruikt kan worden om de discussie met collega’s over dilemma’s bij zelfmanagementondersteuning aan te gaan.

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Niet van toepassing

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Niet van toepassing

Vorm

Rapport

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Jolanda Dwarswaard (Hogeschool Rotterdam) en
Hester van de Bovenkamp (Erasmus Universiteit Rotterdam)

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

methode

Drie fasen model

Doel

In het 3 fasen model krijgen zorgverleners per fase van het zorgverlenersproces handreikingen voor zelfmanagementondersteuning.

Toelichting instrument

Het drie fasen model heeft de volgende indeling: Voor, tijdens en na bezoek. Per fase worden aandachtspunten beschreven.

  • Fase 1: Voor het bezoek van de patiënt: gegevens verzamelen
  • Fase 2: Tijdens het bezoek van de patiënt: werken aan de hand van het 5A model
  • Fase 3: Na het bezoek van de patiënt: follow up

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst m.b.t. gebruik 5A model

Vorm

Model

Waar te vinden?

3 fasen model

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Ontwikkeld binnen het Landelijk Actieprogramma Zelfmanagement (LAZ) (2008-2012)

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

methode

5A model

Doel

Het 5A model is ontworpen om zorgverleners en zorgteams te helpen de zorg zodanig aan te passen dat zelfmanagementondersteuning integraal onderdeel is van de zorg voor chronisch zieken.

Toelichting instrument

  • Zelfmanagementondersteuning dient aandacht te besteden aan alle elementen van het leven met een chronische aandoening. Voor zorgverleners betekent dat zij aandacht geven aan drie gebieden:
    1. Leven met de ziekte; 2. Eigen aandeel in de zorg; 3. Organiseren zorg- en hulpbronnen;
  • Ondersteunen van zelfmanagement op een methodische manier kunnen vijf stappen gevolgd worden: Achterhalen, Adviseren, Afspreken, Assisteren en Arrangeren;
  • Het volgen van dit model resulteert in het individueel zorgplan. Deze beschrijft wat de patiënt gaat doen (het zelfmanagementdeel), en wat de zorgverlener gaat doen (het behandeldeel).

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Scholing gewenst

Vorm

Model

Waar te vinden?

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

In het Chronic Care Model is zelfmanagementondersteuning integraal onderdeel van de zorg voor chronisch zieken en worden 5 essentiële elementen van zelfmanagementondersteuning
beschreven. Het ‘Five A’s model of Self-management Support’ van Glasgow (2002) is vertaald in het 5A model. Het 5A model is opgenomen in de Zorgmodule Zelfmanagement.

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

— (volgt)

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

vragenlijst

Zelfmanagementkompas 2.0

Doel

Inzicht geven aan eerstelijns zorgverleners, teams en organisaties in de mate waarin zij zelfmanagement nu al ondersteunen en in de aspecten waarop nog ontwikkeling mogelijk is. Wat gaat al goed en wat kan nog beter?

Toelichting instrument

Het Zelfmanagementkompas is een zelfbeoordeling, een inventarisatie door en voor de zorgverlener. De zorgverlener stelt vast hoe hij zelf zelfmanagement ondersteunt, hoe zijn team dit doet en wat hij hierbij van de organisatie nodig heeft. Als alle betrokken zorgverleners de vragen hebben beantwoord, gaan de teamleden met elkaar in gesprek over de uitkomsten om uiteindelijk gezamenlijk te komen tot een verbeterplan.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken: Na het invullen van de vragenlijsten uit het Zelfmanagementkompas kunt u als multidisciplinair team of zorggroep zelf een verbeterplan maken. Optioneel is ondersteuning van Vilans met een begeleidingstraject op maat.
  • Score/uitkomst:
    De vragenlijsten worden per e-mail toegezonden waarna een scorerapport en overzicht van de ontwikkelpunten wordt toegezonden, met onderscheid tussen de individuele uitkomsten en de uitkomsten van het team en de organisatie.
  • Benodigde tijd:
    Invullen vragenlijsten: 30 minuten voor vragenlijst 1 en 10 minuten voor vragenlijst 2.
    Doorlooptijd: 1 maand voor de voormeting en 1 maand voor de nameting.

Doelgroep(en)

Zorgverleners
Zorggroepen / Gezondheidscentra / Huisartsenpraktijken
Beleidsmakers

Validatie en effectiviteit

Gevalideerd
Het Zelfmanagementkompas is ontwikkeld op basis van literatuuronderzoek en interviews met professionals, onderzoekers, patiëntvertegenwoordigers en zorgverzekeraars. En vervolgens getest in verschillende huisartspraktijken, gezondheidscentra en zorggroepen.

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Brochure en vragenlijsten (digitaal)

Waar te vinden?

Kosten instrument

  • 3500,- : Inbegrepen is: de inzet van het zelfmanagementkompas bij maximaal 50 professionals.
  • De voormeting met teamscorerapport en workshop op locatie met adviesrapport. 6500,- Inbegrepen is: het vorige bij zowel de voor- als nameting.

Ontwikkeld door /contactpersoon

Vilans
Contactpersoon: Jeanny Engels

Organisaties die werken met methode / instrument

Zorggroep Meditta

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

stappenplan

Stappenplan zelfmanagementondersteuning

Doel

Een stappenplan om de zorgverlener/team te helpen om zelfmanagementondersteuning structureel in te bedden in het team en de zorg voor de patiënt. In tien stappen zet uw team zelfmanagement blijvend centraal.

Toelichting instrument

Aan de hand van de beschreven stappen in de brochure kan het team aan de slag en krijgt het team handvatten. Het stappenplan zelfmanagementondersteuning is opgebouwd uit drie delen en bestaat uit tien stappen.

  • Voorbereiding
    • Stap 1: U hebt een teamvisie op zelfmanagement ontwikkeld
    • Stap 2: U kent de aanwezige en te ontwikkelen competenties in uw team
    • Stap 3: U hebt afspraken gemaakt en taken verdeeld
    • Stap 4: U weet hoe u het individueel zorgplan inzet om zelfmanagement te bevorderen
    • Stap 5: U kent succesvolle methoden voor zelfmanagement en weet welke u gaat gebruiken
  • Uitvoering
    • Stap 6: Voorbereiden op het consult
    • Stap 7: De patiënt (meer) begeleiden tijdens het consult
    • Stap 8: Heldere afspraken na het consult
  • Evaluatie
    • Stap 9: Het bevorderen van zelfmanagement is geëvalueerd
    • Stap 10: Het teamplan is adequaat

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Brochure

Waar te vinden?

Ondersteun zelfmanagement van chronisch zieken

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Vilans
Contactpersoon: Jeanny Engels

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

competenties

Competentiescan Zelfmanagement-educatie bij diabetes

Doel

Een team of individuele zorgverlener kan d.m.v. 0, 90 of 360 graden feedback een inschatting maken in hoeverre hij over de competenties zelfmanagement-educatie bij diabetes beschikt en waar een leerbehoefte bestaat.

Toelichting instrument

Het competentieprofiel en de -scan zijn informatieve- en bewustwordingsinstrumenten. Het gebruik van beide instrumenten kan als eerste stap een houvast zijn voor zorgverleners om met zelfmanagement-educatie aan de slag te gaan.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Digitaal beschikbare competentiescan waarbij u op startpagina keuze maakt voor een individuele scan, of een scan in te vullen door collega/team. Per competentiegebied scoort de zorgverlener de aanwezigheid van competenties op een schaal van 1-4. De samenvatting is weergegeven in een spinnenwebdiagram  met aansluitend hierop advies t.a.v. trainingsmodellen voor scholing. De scan is op te slaan als PDF en toe te voegen aan eigen persoonlijk dossier van de zorgverlener.

Doelgroep(en)

Zorgverleners, individueel en/of in teamverband

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Webtool

Waar te vinden?

Competentiescan zelfmanagement-educatie diabetes

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Nederlandse Diabetes Federatie
Corrine Brinkman

Organisaties die werken met methode / instrument

Expeditie Parkstad Zelfmanagement

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

 

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

competenties

Competentieprofiel Zelfmanagement-educatie bij diabetes

Doel

In het competentieprofiel zijn de competenties, onderverdeeld naar 7 competentiegebieden (CanMeds model), beschreven waarvan het wenselijk is dat deze aanwezig zijn binnen het multidisciplinaire diabetesteam. De competenties zijn functioneel beschreven (er wordt geen onderscheid gemaakt naar bepaalde disciplines).
Het competentieprofiel kan op praktijkniveau een hulpmiddel zijn om patiëntgerichte diabetes zelfmanagement-educatie vorm te geven en de kwaliteit ervan te bewaken.

Toelichting instrument

In het profiel wordt aandacht besteed aan definiëring van begrippen, visie op zelfmanagement en zelfmanagement- ondersteuning en ziektespecifieke aandachtspunten (diabetes mellitus). Per competentiegebied wordt een korte algemene omschrijving gegeven waarna de competenties en voorbeelden van methoden en technieken behorend bij de betreffende competentie zijn weergegeven. Hiermee kan de zorgverlener zich een voorstelling maken van de competentie en heeft hij de mogelijkheid zich verder te verdiepen in het achtergrondmateriaal.

  • Hoe in de praktijk te gebruiken:
    Het profiel kan gebruikt worden in combinatie met de competentiescan. Het competentieprofiel en de -scan zijn informatieve- en bewustwordingsinstrumenten. Met de scan kan een team of individuele zorgverlener d.m.v. 0, 90 of 360 graden feedback een inschatting maken in hoeverre hij over de competenties beschikt en waar een leerbehoefte bestaat.

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Competentieprofiel: Brochure in PDF
Competentiescan: digitale webtool

Waar te vinden?

Competentieprofiel Zelfmanagement-educatie bij diabetes

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Nederlandse Diabetes Federatie
Corrine Brinkman

Organisaties die werken met methode / instrument

Expeditie Parkstad Zelfmanagement

Voorbeelden, succes- en faalfactoren uit de praktijk

Niet bekend

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016

Toolkit / handreiking

Handreiking IZP Diabetes voor zorgverleners

Doel

Een handreiking voor zorgverleners bij het werken met een individuele zorgplan Diabetes.

Toelichting instrument

De handreiking is een leidraad. Handvatten worden gegeven hoe de zorgverlener kan starten met het individueel zorgplan: aandacht voor de voorbereiding, welke wijze diabetes zelfmanagementondersteuning vorm zal krijgen, bepalen van het doel van het team, randvoorwaarden en introductie van het individueel zorgplan diabetes bij patiënten. Na de voorbereiding tips voor het aan de slag gaan met het zorgplan in vier stappen.

Doelgroep(en)

Zorgverleners

Validatie en effectiviteit

Niet bekend

Training / opleiding zorgverlener gewenst

Direct inzetbaar

Vorm

Brochure in PDF

Waar te vinden?

Een praktische handreiking voor zorgverleners

Kosten instrument

Gratis

Ontwikkeld door /contactpersoon

Diabetes Vereniging Nederland
Vilans
Nationaal Actieprogramma Diabetes / Nederlandse Diabetes Federatie

Organisaties die werken met methode / instrument

Niet bekend

Voorbeelden, succes en faalfactoren uit de praktijk

In de handreiking (vanaf blz 9) zijn de eerste ervaringen van mensen met diabetes en hun zorgverleners opgenomen.

 

Datum van bijwerken /plaatsing instrument

Bijwerken: februari 2016